Bæn og hugleiðing að morgni dags.

Björn Þór Sigbjörnsson og Þórunn Elísabet Bogadóttir fylgja hlustendum inn í daginn, skýra baksvið frétta og ræða við áhugavert fólk um Ísland og umheiminn.

Mótmæli hafa breiðst út í Íran undanfarið, þar sem kallað er eftir efnahagslegum og pólitískum breytingum í landinu. Stjórnvöld segjast ætla að gera breytingar, en hafa líka beitt hörku gagnvart mótmælendum. Yfir 1200 hafa verið handtekin og 36 hafa látist hið minnsta. Kjartan Orri Þórsson sérfræðingur fylgist vel með í Íran.

Borgþór Arngrímsson ræddi um dönsku málin. Umræðan um Grænland er auðvitað áberandi í Danmörku, en það er sitthvað fleira að frétta.

Síðasti saksóknari yfir rannsókninni á morðinu á Olof Palme hefði ekki átt að bendla látinn mann, svokallaðan Skandia-mann, við morðið, þegar rannsóknin var lögð niður sumarið 2020. Þetta sagði ríkissaksóknari Svíþjóðar, sem tilkynnti ákvörðun sína um að taka rannsóknina á morði Palmes ekki upp að nýju, nú skömmu fyrir jól. Athygli margra áhugamanna um Palme-morðið beinist nú að enn öðrum manni. Vera Illugadóttir veit meira og sagði frá.

Tónlist:

Simon and Garfunkel - The boxer.

Count Basie and his Orchestra - Sweety cakes.

Radiojazzgruppen - Den korta fristen.

07:30

Útvarpsfréttir.

08:30

Gestir úr öllum kimum þjóðfélagsins deila sögu sinni með hlustendum. Umsjón: Sigurlaug M. Jónasdóttir.

Umsjón: Halldóra Björnsdóttir.

Umsjón: Kristján Kristjánsson.

Lagalistinn:

The Stanley Brothers - Say You'll Take Me Back.

Peps Persson - Hyreskasern.

Jim Reeves - Drinking Tequila.

Canned Heat - Amphetamine Annie.

Mississippi John Hurt - I'm Satisfied.

Doobie Brothers - Takin' It To the Streets.

Grateful Dead - Ripple.

TOM WAITS - Downtown.

STEVIE WONDER - Superstition.

Tom Petty and The Heartbreakers - Runnin' Down A Dream.

Robert Plant & Alison Krauss - Killing The Blues.

Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.

netfang: [email protected]

Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.

Nokkuð skæð flensa hefur verið að ganga yfir frá því í haust og hafa talsvert margir lent í henni. Við fengum nokkrar ábendingar frá hlustendum að þau hefðu verið dálítinn tíma að koma sér í gang aftur eftir flensuna því brugðum við á það ráð að hafa samband við Gunnar Svanbergsson sjúkraþjálfara og hann kom í þáttinn og gaf góð ráð til að koma sér í gang eftir svona glímu við flensu. Við notuðum í leiðinni tækifærið og tókum stöðuna á Gunnari sjálfum, hvernig honum gengur í sinni glímu við langvinnt Covid. En hann kom einmitt í þáttinn á síðasta ári og sagði sína reynslusögu, en hann er ekki enn búinn að jafna sig eftir að hafa fengið Covid um jólin 2020.

Svo spjölluðum við við Jónmund Grétarsson leikara, hann steig fyrst á sviðið kornungur í Bugsy Malone sem margir muna eftir í Loftkastalanum. Hann lærði leiklist í San Francisco og er stofnandi leikhópsins Elefants, sem hlaut flestar tilnefningar til Grímunnar árið 2023 fyrir Íslandsklukkuna. Hann leikur í Bústaðinum, nýju leikriti eftir Þór Tulinius, sem verður frumsýnt í Tjarnarbíói annað kvöld.

Helga Guðrún Gunnarsdóttir lauk BS námi í íþrótta- og heilsufræði árið 2015 frá Háskóla Íslands og fékk skírteinið nánast á 60 ára afmælisdegi sínum. Hún fór strax að þjálfa opinberlega við lok háskólanámsins og stofnaði fljótlega fyrirtækið Ræs ehf. þar sem hún þjálfar fólk í vatni. Hún segir áhrif af vöðvaþjálfun í vatni fjölþætt, aukin vöðvastyrkur, aukin afköst hjarta og æðakerfisins og aukin hreyfigeta vegna minnkandi álags á stoðkerfið. Helga kom til okkar í dag.

Tónlist í þættinum:

Rólegan æsing / Egill Ólafsson (Egill Ólafsson)

Listen to the Music / Doobie Brothers (Tom Johnston)

Mary don’t you weep / The Swan Silvertons

Little By Little / Lay Low (Lay Low)

UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Dánarfregnir.

Yfirlit hádegisfrétta kl. 12 virka daga.

Fólk úr ýmsum áttum flytur stuttar hugleiðingar sem tengjast sama umfjöllunarefni.

Uppástand. Þema: Inngilding. Elín Esther Magnúsdóttir, rekstrarstjóri Útilífsmiðstöðvar skáta á Úlfljótsvatni.

Íslenskt lag eða tónverk.

Útvarpsfréttir.

Daglegur þáttur um stór og lítil fréttamál í umsjón Inga Freys Vilhjámssonar og Ingvars Þórs Björnssonar.

Enski milljarðarmæringurinn Jim Ratcliffe er einn stærsti jarðaeigandi á Íslandi. Hann keypti upp jarðir á norðausturhorninu í stórum stíl fyrir nokkrum árum og er með sex laxveiðiár á leigu, meðal annars Selá og Hofsá.

Í sumar ætlar hann að dvelja lengur á Íslandi en hann hefur gert og veiða í Selá. Rýma þurfti Selá á besta tíma í sumar fyrir Ratcliffe og geta veiðimenn sem hafa veitt þar á þessum tíma um árabil því ekki veitt í ánni.

Gísli Ásgeirsson, framkvæmdastjóri Six Rivers, svarar spurningum um þetta og segir að auðvitað geti Ratcliffe sem leigutaki Selár og landeigandi stýrt því hversu mikið hann veiðir sjálfur í ánni.

Rætt er við bændurna Pétur Valdimar Jónsson í Hofsárdal og Jóhannes Sigfússon í Þistilfirði um umsvif Jim Ratcliffe á norðausturlandi.

Umsjón: Ingi Freyr Vilhjálmsson

Opin og gagnrýnin umræða um vísindi, nýsköpun, umhverfi, fréttir og samfélagsmál.

Netfang: [email protected]

Við fáum heimsókn Ólaf Andra Ragnarsson, tölvunarfræðing, frumkvöðul og gervigreindarsérfræðing, sem hefur um margra áratuga skeið sinnt rannsóknum á nýjustu tækni og framtíð hennar. Undanfarið hefur hann, eins og margir aðrir, mest velt fyrir sér gervigreindinni, og meðal annars skrifað um hana vikuleg fréttabréf sem lesa má á Substack. Í lok síðasta árs og byrjun þess nýja skrifaði hann tvær greinar annars vegar um þróun gervigreindar árið 2025, sem var viðburðarríkt á því sviði, og hins vegar um framtíð gervigreindar, á árinu 2026 og lengra inn í framtíðina. Við ákváðum að nýta tækifærið og fara yfir málin, gríðarlega hraða þróunnar gervigreindar síðustu ár, lygilega innviðauppbyggingu sem tengist gervigreind, gervigreindarkapphlaup heimsvelda, stöðu Evrópu í gervigreindarmálum, og hvort gervigreindin sé búbbla. Við förum vítt og breitt í þætti dagsins með Ólafi Andra Ragnarssyni.

Og í lok þáttar kom Edda Olgudóttir, vísindamiðlari Samfélagsins með upprifjun á árinu 2025.

Umsjón: Ástrós Signýjardóttir og Pétur Magnússon.

Tónlist þáttarins:

THE BEATLES - And Your Bird Can Sing.

Tónlist frá ýmsum tímum úr ólíkum héruðum Djasslandsins. Íslenskt og erlent í bland.

Pétur Grétarsson ræðir við Ásgeir Ásgeirsson gítarleikara um plötu hans Crossing Borders og músíkalska samvinnu við listafólk frá Íran, Jórdaníu og Indlandi.

Leikin er tónlist úr gömlum útvarpsþáttum. Flytjendur eru Den Ny Radiotrio, Anna Vilhjálms, Berti Möller, Leiksystur, Edda Skagfield og Hawaii kvartettinn, Hljómsveit Aage Lorange, Haukur Morthens, Hljómsveit Svavars Gests og Hilmar Skagfield.

Endurflutt er efni úr fréttaútsendingu til útlanda, þar sem Margrét Indriðadóttir segir helstu tíðindi í ársbyrjun 1950 og ræðir um nýliðna jólahátíð, þrettándann og margt fleira.

Umsjón hefur Jónatan Garðarsson.

(Áður á dagskrá 1998)

Útvarpsfréttir.

Þáttur fyrir áhugafólk um listir og menningu. Ljósi varpað á það sem efst er á baugi hverju sinni, menningin nær og fjær skoðuð frá ólíkum sjónarhornum og skapandi miðlar settir undir smásjána.

Umsjón: Halla Harðardóttir og Melkorka Ólafsdóttir.

Popp og pólitík

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.

Á nýjársdag hófu nýjir íslenskir sjónvarpsþættir göngu sína í Ríkissjónvarpinu. Trine Dyrholm fer með aðalhlutverk í þáttunum Danska konan, handritið skrifa þeir Benedikt Erlingsson og Ólafur Egilsson, og leikstýrir Benedikt þáttunum. Benedikt er gestur Lestarinnar í dag.

Fréttir

Fréttir og fréttaskýringar í útvarpi, þar sem kafað er dýpra í málin, þau sett í stærra samhengi og skýringa leitað.

Bandarísk stjórnvöld með Donald Trump í fararbroddi hafa undanfarna daga margítrekað áhuga sinn á því að yfirtaka Grænland, hreinlega innlima það í Bandaríkin, og að fáist það ekki í gegn með góðu, þá sé alltaf möguleiki að beita hreinlega hervaldi. Þetta hefur að vonum vakið hörð viðbrögð á Grænlandi og í Danmörku, og mun víðar. En hvað má lesa í þessar mis-herskáu yfirlýsingar Trumps. hvert er planið? Magnús Geir Eyjólfsson ræðir við Albert Jónsson.

Bandaríski sjóherinn hertók í dag rússneskt olíuflutningaskip á siglingu frá Venesúela til Rússlands. Skipið siglir undir rússneskum fána, en silgdi til skamms tíma undir fána Gvæjana. Bandaríkjamenn hertóku það eftir rúmlega tveggja vikna eftirför, sem lauk með yfirtöku þess síðdegis í dag. Þá var skipið um 170 sjómílur suður af Kötlutanga, vel innan íslenskrar efnahagslögsögu. Ævar Örn Jósepsson ræðir við Kára Hólmar Ragnarsson dósent við Háskóla Íslands.

Nú þegar nærri tuttugu ár eru liðin frá því Kárahnjúkavirkjun og Fljótsdalsstöð voru teknar í notkun, og bygging álvers Alcoa Fjarðaáls fyirgdi í kjölfarið, eru enn næg verkefni við að uppfylla skilyrði, rannsaka áhrif, ræða við samfélög og miðla upplýsingum. Þessu stýrir Árni Jóhann Óðinsson, verkefnastjóri gagnvart nærsamfélagi og náttúru hjá Landsdvirkjun á Austurlandi. Ágúst Ólafsson ræðir við hann.

Umsjón: Ævar Örn Jósepsson

Tæknimaður: Mark Eldred

Nokkur vel valin lög

Dánarfregnir.

Hljóðritun frá hátíðartónleikum Konunglegu Fílharmóníusveitarinnar í Stokkhólmi,sem haldnir voru í Konserthúsinu í Stokkhólmi 8. desember sl. til heiðurs Nóbelsverðlaunahöfunum 2025.

Á efnisskrá:

- Mari eftir Bryce Dessner.

- Fiðlukonsert í e-moll op. 64 eftir Felix Mendelssohn.

- Sinfónía nr. 9 í e-moll op. 95. Frá nýja heiminum, eftir Antonín Dvorák.

Einleikari: María Dueñas.

Stjórnandi: Semyon Bychkov.

Umsjón: Bergljót Haraldsdóttir.

Opin og gagnrýnin umræða um vísindi, nýsköpun, umhverfi, fréttir og samfélagsmál.

Netfang: [email protected]

Við fáum heimsókn Ólaf Andra Ragnarsson, tölvunarfræðing, frumkvöðul og gervigreindarsérfræðing, sem hefur um margra áratuga skeið sinnt rannsóknum á nýjustu tækni og framtíð hennar. Undanfarið hefur hann, eins og margir aðrir, mest velt fyrir sér gervigreindinni, og meðal annars skrifað um hana vikuleg fréttabréf sem lesa má á Substack. Í lok síðasta árs og byrjun þess nýja skrifaði hann tvær greinar annars vegar um þróun gervigreindar árið 2025, sem var viðburðarríkt á því sviði, og hins vegar um framtíð gervigreindar, á árinu 2026 og lengra inn í framtíðina. Við ákváðum að nýta tækifærið og fara yfir málin, gríðarlega hraða þróunnar gervigreindar síðustu ár, lygilega innviðauppbyggingu sem tengist gervigreind, gervigreindarkapphlaup heimsvelda, stöðu Evrópu í gervigreindarmálum, og hvort gervigreindin sé búbbla. Við förum vítt og breitt í þætti dagsins með Ólafi Andra Ragnarssyni.

Og í lok þáttar kom Edda Olgudóttir, vísindamiðlari Samfélagsins með upprifjun á árinu 2025.

Umsjón: Ástrós Signýjardóttir og Pétur Magnússon.

Tónlist þáttarins:

THE BEATLES - And Your Bird Can Sing.

Kaflar úr bók Ólafs Ólafssonar kristniboða

Helgi Elíasson bankaútibstj. las árið 1977

frá Veðurstofu Íslands

Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.

netfang: [email protected]

Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.

Nokkuð skæð flensa hefur verið að ganga yfir frá því í haust og hafa talsvert margir lent í henni. Við fengum nokkrar ábendingar frá hlustendum að þau hefðu verið dálítinn tíma að koma sér í gang aftur eftir flensuna því brugðum við á það ráð að hafa samband við Gunnar Svanbergsson sjúkraþjálfara og hann kom í þáttinn og gaf góð ráð til að koma sér í gang eftir svona glímu við flensu. Við notuðum í leiðinni tækifærið og tókum stöðuna á Gunnari sjálfum, hvernig honum gengur í sinni glímu við langvinnt Covid. En hann kom einmitt í þáttinn á síðasta ári og sagði sína reynslusögu, en hann er ekki enn búinn að jafna sig eftir að hafa fengið Covid um jólin 2020.

Svo spjölluðum við við Jónmund Grétarsson leikara, hann steig fyrst á sviðið kornungur í Bugsy Malone sem margir muna eftir í Loftkastalanum. Hann lærði leiklist í San Francisco og er stofnandi leikhópsins Elefants, sem hlaut flestar tilnefningar til Grímunnar árið 2023 fyrir Íslandsklukkuna. Hann leikur í Bústaðinum, nýju leikriti eftir Þór Tulinius, sem verður frumsýnt í Tjarnarbíói annað kvöld.

Helga Guðrún Gunnarsdóttir lauk BS námi í íþrótta- og heilsufræði árið 2015 frá Háskóla Íslands og fékk skírteinið nánast á 60 ára afmælisdegi sínum. Hún fór strax að þjálfa opinberlega við lok háskólanámsins og stofnaði fljótlega fyrirtækið Ræs ehf. þar sem hún þjálfar fólk í vatni. Hún segir áhrif af vöðvaþjálfun í vatni fjölþætt, aukin vöðvastyrkur, aukin afköst hjarta og æðakerfisins og aukin hreyfigeta vegna minnkandi álags á stoðkerfið. Helga kom til okkar í dag.

Tónlist í þættinum:

Rólegan æsing / Egill Ólafsson (Egill Ólafsson)

Listen to the Music / Doobie Brothers (Tom Johnston)

Mary don’t you weep / The Swan Silvertons

Little By Little / Lay Low (Lay Low)

UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Popp og pólitík

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.

Á nýjársdag hófu nýjir íslenskir sjónvarpsþættir göngu sína í Ríkissjónvarpinu. Trine Dyrholm fer með aðalhlutverk í þáttunum Danska konan, handritið skrifa þeir Benedikt Erlingsson og Ólafur Egilsson, og leikstýrir Benedikt þáttunum. Benedikt er gestur Lestarinnar í dag.