Björn Þór Sigbjörnsson og Þórunn Elísabet Bogadóttir fylgja hlustendum inn í daginn, skýra baksvið frétta og ræða við áhugavert fólk um Ísland og umheiminn.
Í byrjun þáttar var lesið úr grein Laufeyjar Valdimarsdóttir í Ísafold um Kvennaráðstefnuna í Búdapest 1913.
20 dagar eru til sveitarstjórnakosninga. Eva Marín Hlynsdóttir, prófessor í stjórnmálafræði við HÍ, spjallaði um kosningabaráttuna. Henni þykir hún hafa farið rólega af stað. Eva benti meðal annars á að konur í efsta sæti 33 lista af 182.
Björn Malmquist, frétamaður í Brussel, ræddi fyrst við Friðrik Jónsson sendiherra Íslands gagnvart Úkraínu. Hann var þar við athöfn í gær þegar 40 ár voru liðin frá Tshernobyl-slysinu. Þá ræddi Björn við Guðmund Kristjánsson, forstjóra Brims, um nýafstaðna sjávarútvegssýningu í Barcelona og um Evrópuumræðuna á Íslandi.
Hvar á láglaunafólk að búa? Að því spyrja ASÍ og BSRB á fundi í fyrramálið. Fjallað verður um hlutverk og ábyrgð sveitarfélaganna í húsnæðisuppbyggingu. Róbert Farestveit, hagfræðingur ASÍ, og Jana Eir Víglundsdóttir, hagfræðingur BSRB, fóru yfir stöðuna.
Tónlist:
H-lagið - Ragnar Bjarnason,
Liebestraum - Igor Levit,
One for Grew - Robert Glasper.
07:30
08:30
Veðurstofa Íslands.
Dægurflugur og söngvar frá ýmsum tímum.
Umsjón: Jónatan Garðarsson.
Seinni þátturinn þar sem lög við ljóð eftir Halldór Laxness eru dregin fram og leikin. Fyrst hljóma þrjú mismunandi lög sem tengjast kvæðinu Maístjörnunni. Fyrsta lagið er rússneskt alþýðulag sem Halldór var með í huga þegar hann samdi kvæðið. Anna Pálína Árnadóttir syngur það. Síðan kemur lag sem Árni Johnsen samdi við þetta kvæði 1975 og þar næst lagið sem Jón Ásgeirsson samdi í tengslum við leikgerð árið 1981. Það er þekktasta lagið við kvæðið, Þórunn Antonía syngur það. Tjarnarkvartettinn syngur Hjá lygnri móðu eftir Jón Ásgeirsson og Baldur Trausti Hreinsson og Edda Heiðrún Backman syngja lag Atla Heimis Sveinssonar sem heitir Dans. Þá eru tvær útgáfur Klementínudansins leiknar, annarsvegar lag Atla Heimis Sveinssonar, sem Herdís Þorvaldsdóttir, Edda Heiðrún Backman og Unnur Birna Jónsdóttir Backman syngja. Hinsvegar Klementínudans Gunnars Reynis Sveinssonar sem Eyjólfur Eyjólfsson syngur. Sigrún Harðardóttir syngur Barnagælu úr Silfurtúnglinu (Hvert örstutt spor) eftir Jón Nordal og Friðbjörn G. Jónsson syngur með Karlakór Reykjavíkur lag Sigvalda Kaldalóns við kvæðið Frændi þegar fiðlan þegir. Guðmundur Guðjónsson syngur lag Sigvalda við Íslenskt vögguljóð á Hörpu og Kristján Jóhannsson syngur lag Jóns Þórarinssonar við þetta sama kvæði. Guðmundur Jónsson syngur lag Þórarins Guðmundssonar við ljóðið Vor hinsti dagur er hniginn og Ragnheiður Gröndal syngur eigið lag við sama ljóð. Umsjón: Jónatan Garðarsson.
Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.
netfang: [email protected]
Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.
Við fræddumst um verkefnið Fimmta hvert barn sem UNICEF hefur verið að vinna með yfir 800 börnum á Íslandi. Það er myndlistarsýning í Hörpu sem varpar ljósi á þá hrikalegu staðreynd að fimmta hvert barn í heiminum býr við afleiðingar stríðs og átaka. Sýningin stendur til 3.maí og þær Sigyn Blöndal kynningarstjóri og Birna Þórarinsdóttir framkvæmdastjóri UNICEF komu til okkar í dag og sögðu okkur betur frá.
Helga Lára Þosteinsdóttir safnstjóri RÚV kom svo til okkar í dag með gullmola af safni RÚV. Rúgbrauðsgerðin er almennt heiti á húsinu Borgartúni 6, en það var reist árið 1947. Í innslagi dagsins, sem tekið var upp fyrir þáttinn Heyrt og séð þann 24.ágúst árið 1947, segir Jónas Árnason aðeins frá þessu nýja stórhýsi sem hýsti mjög metnaðarfulla framleiðslu á rúgbrauði, hrökkbrauði og sultu. Seinni hluti umfjöllunarinnar snýr að Nýborg, aðalútsölustað Áfengisverslunar ríkisins við Skúlagötu. Á þessum tíma var áfengi afgreitt yfir borðið. Helga Lára sagði okkur nánar frá og við heyrðum þessi hljóðbrot frá liðnum tíma.
Og lesandi vikunnar í þetta sinn var Guðrún Helga Halldórsdóttir búðareigandi og stundakennari við japönskudeild HÍ. Hún er stödd í Kyoto í Japan og vegna mikils tímamunar hringdum við í hana snemma í morgun og tókum spjallið upp. Við forvitnuðumst aðeins um hana og af hverju hún er stödd í Japan og svo sagði hún okkur auðvitað hvaða bækur hún hefur verið að lesa undanfarið og hvaða bækur og höfundar hafa haft mest áhrif á hana í gegnum tíðina. Guðrún talaði um eftirfarandi bækur og höfunda:
Dagar mínir í Morisaki bókabúðinni e. Satoshi Yagisawa í þýðingu Ugga Jónssonar
Kjörbúðarkonan e. Sayaka Murata í þýðingu Elísu Bjargar Þorsteinsdóttur
Svo talaði hún um áhrif Haruki Murakami á sitt líf.
Tónlist í þættinum í dag:
Síðasti móhítóinn / Sigurður Guðmundsson, Memfismafían og Tómas R. Einarsson (Bragi Valdimar Skúlason)
Flugvélar / Nýdönsk (Jón Ólafsson, texti Björn Jörundur Friðbjörnsson)
Manstu gamla daga / Alfreð Clausen (Alfreð Clausen, texti Kristín Engilbertsdóttir Clausen)
UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON
Yfirlit hádegisfrétta kl. 12 virka daga.
Útvarpsfréttir.
Ekki stendur til að breyta lögum, hvað þá stjórnarskrá, á meðan rætt er um aðild við ESB - ef til aðildarviðræðna kemur yfirhöfuð, segir forsætisráðherra sem sat fyrir svörum á opnum fundi utanríkismálanefndar í morgun
Við lifum í brjáluðum heimi, segir Donald Trump sem kveðst ekki hafa verið hræddur, þegar byssumaður reyndi að skjóta forsetann og ráðherra hans um helgina. Heimsókn Englandskonungs til Bandaríkjanna breytist ekki, þrátt fyrir árásina.
Gervigreind er mikið notuð í íslenskum fyrirtækjum, en notkunin virðist vera ómarkviss og innleiðingin er skammt á veg komin að mati Almannaróms - miðstöðvar í máltækni.
Félagasamtökin Rótin hafa kært ákvörðun Sjúkratrygginga Íslands um að synja þeim aðgangs að upplýsingum frá SÁÁ til úrskurðarnefndar um upplýsingamál.
Íslendingur sem lést í fallhlífarslysi í Danmörku var nemandi við Lýðháskóla á Fjóni. Forstöðumaður við skólann segir starfsfólk og nemendur harmi slegna.
Rannsóknarmiðstöð um málefni innflytjenda á vegum Háskólans á Akureyri á að safna og greina gögn til þess að styðja opinbera stefnumótun um innflytjendur.
Íslandsmethafinn í maraþonhlaupi segir sigurvegara í Lundúnarmaraþoninu í gær hafa hlaupið á ómanneskjulegum hraða. Tveir hlupu maraþon á undir tveimur klukkustundum - það hafði enginn gert áður.
Daglegur þáttur um stór og lítil fréttamál í umsjón Inga Freys Vilhjámssonar og Ingvars Þórs Björnssonar.
Arion banki og Kvika gáfu það út um miðjan mánuðinn að ekkert yrði af fyrirhuguðum samruna bankanna tveggja. Bankarnir höfðu átt í forviðræðum við Samkeppniseftirlitið um þennan mögulega samruna.
Samkvæmt tilkynningum frá bönkunum var ákveðið að hætta viðræðunum vegna afstöðu Samkeppniseftirlitsins til mögulegs samruna sem fram kom í forviðræðunum.
En hver var afstaða Samkeppniseftirlitsins til þessa fyrirhugaða samruna?
Frá því um miðjan mánuðinn þegar bankarnir greindu frá því að ekkert yrði af samrunanum hefur Samkeppniseftirlitið ekki tjáð afstöðu sína til hans. Þetta helst fékk Páll Gunnar Pálsson, forstjóra Samkeppniseftirlitsins, í viðtal og spurði hann út í samrunann.
Umsjón: Ingi Freyr Vilhjálmsson
Anna Gyða Sigurgísladóttir ræðir við fólk um einstakar hugmyndir sem mótað hafa skilning okkar á heiminum. Trú, heimspeki og vísindi eru efst á baugi, og kann fortíð og samtíð að vera skeytt saman með hjálp hnýsilegs arkífs ríkisútvarpsins.
Seinni þáttur um íslenskar nunnur eftir siðaskipti. Clementia yngri (Svanlaug Guðmundsdóttir) var kennari við Landakotsskóla í 35 ár, vann náið með séra Georg og Margréti Müller og Riftún, sumarbúðir kaþólsku kirkjunnar, voru sérstakt hugðarefni hennar. „Þegar þú ert í kristinfræði þá er verið að tala um þetta góða og þetta fallega. Mér fannst hún akkúrat vera þetta fallega, af því ég var auðvitað í skólanum og það var misjafnt hvernig það var,“ segir Ása Ásgrímsdóttir um Clementiu. Ása er fyrrum nemandi hennar og ein þeirra sem á erfiða reynslu að baki.
Klæðaburður nunna, vistaverur Jósefssystra, samspil miðilsgáfu og kristinnar trúar, gamlar hljóðupptökur, og Landakotsskóla-málið er meðal þess sem kemur við sögu í þættinum.
Rætt er við skyldmenni systur Clementiu, þær Zítu Benediktsdóttur og Sigríði (Sirrý) Sigurðardóttur, og Ásu Ásgrímsdóttur, sem var nemandi í Landakotsskóla.
Sígild og samtímatónlist frá ýmsum tímum. Íslenskt og erlent í bland.
Tónlistin í þættinum:
Allerseelen op. 10 nr. 8 (1885) eftir Richard Strauss. Yoshikazu Mera kontratenór syngur, með leikur japanska Fílharmóníusveitin undir stjórn Shigeo Genda.
Anti-Formalist Rayok (1948) eftir Dmitíj Shostakovitsj í útsetningu eftir Andrei Pushkarev. Flytjendur eru Alexei Mochalov, bassi, slagverksleikarinn Andrei Pushkarev, slagverk og hljómsveitin Kremerata Baltica.
Heiti plötu: Shostakovich Discoveries : World Premiere Recordings and Rarities (Útg. 23. maí 2025)
Þrjú japönsk ljóð (Three Japanese lyrics), K016 eftir Ígor Stravínskíj.
Verkið skiptist í eftirfarandi þætti:
Akahito
Mazatsumi
Tsaraiuki
Flytjendur eru Alexandra Heath, sópran, Hljómsveit Royal Academy of Music og Julliard School Ensemble, stjórnandi er Barbara Hannigah.
Upptaka fór fram 19.-21. janúar 2024 í Susie Sainsbury Theatre, Royal Academy of Music, London, UK. Útgefið árið 2024 á plötunni Stravinsky: Chamber Works.
Sunrise (1926) eftir Charles Ives. Henry Herford barítón syngur með kammersveitinni Ensemble Modern. Stjórnandi er Ingo Metzmacher. Útgefið árið 1992 á plötunni A Portrait of Charles Ives.
Intermezzo í cís-moll op. 117 nr. 3 eftir Johannes Brahms. Yuja Wang leikur á píanó. Upptaka fór fram 22. apríl árið 2022 á tónleikum í Konzerthaus í Vínarborg,
Hljóðritunin var gefið út á plötunni The Vienna recital, 3. maí 2024.
Kvartett II (1989) eftir Hauk Tómasson. Caput ensemble leikur. Útgefið á plötunni Portrait 1994.
Cockoo dúettinn eftir Sveinbjörn Sveinbjörnsson. Þórarinn Stefánsson leikur á píanó. Hljóðritað í safnaðarheimili Vídalínskirkju í Garðabæ, útgefið árið 2025 á plötunni Einleiksverk fyrir píanó.
Þáttur um bókmenntir, bæði hér heima og úti í heimi. Hlustendum er fylgt í gegnum lestur athyglisverðra bókmenntaverka og rætt við höfunda, útgefendur og fræðimenn um stefnur, strauma, tákn og tilvísanir.
Umsjón: Jóhannes Ólafsson.
Við höldum áfram í Póllandi í þætti dagsins. Pólskar bókmenntir á íslensku, við víkkum netið örlítið og lítum á þýðingarsöguna. Pétur Magnússon dagskrárgerðarmaður á rás 1 hefur mikinn áhuga á efninu og nefnir nokkur skáld, bækur og einstök ljóð sem hafa haft áhrif á hann.
Þá fjöllum við líka um nýja þýðingu á bók eftir Olgu Tokarczuk sem hlaut nóbelsverðlaunin í bókmenntum 2019. Hús dags, hús nætur kom út fyrir skemmstu, skáldsaga frá 1998 sem skaut Olgu á stjörnuhiminninn. Árni Óskarsson þýðir en hann þýddi einnig skáldsögu Olgu Drag plóg þinn yfir bein hinna dauðu, við ræðum stuttlega við hann um þýðinguna og heyrum líka brot úr viðtali við Olgu Tokarczuk þegar hún var hér á landi 2006 og Jórunn Sigurðardóttir en bæði hún og Sjón tóku viðtöl við höfundinn.
Viðmælendur: Olga Holownia, Pétur Magnússon, Árni Óskarsson og Olga Tokarczuk.
Umsjón: Jóhannes Ólafsson
Popp og pólitík
Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.
Við heyrum um sögu greindarprófa og tilraunum til að mæla gáfur fólks í pistli Einars Más Jónssonar í dag. Hann veltir fyrir sér hvernig sumir valdamestu menn heims, forstjórar tæknirisanna í Ameríku, eru farnir að leggja síaukna áherslu gáfur sem mælikvarða á manngildi.
Við ætlum kíkja í Skeifuna og heimsækja nýtt heimili Havarí. Undanfarin sautján ár hefur það verið regnhlíf utan um allt það sem Berglind Häsler og Svavar Pétur Eysteinsson heitinn, eða Prins Póló, hafa tekið sér fyrir hendur. Plötuútgáfu, plötusölu, myndlistarsýningar, matvælagerð, rekstur gistiheimilis, tónleikastaðar, framleiðslu á peysum og plakötum og svo framvegis. Berglind hefur haldið nafni Havarís gangandi eftir að Svavar Pétur lést árið 2022. Við rifjum svo upp gamalt viðtal úr Lestinni við Svavar, sem hefði orðið 49 ára í gær.
Fréttir og fréttaskýringar í útvarpi, þar sem kafað er dýpra í málin, þau sett í stærra samhengi og skýringa leitað.
Einn fylgifiskur Covid-19 var aukin umræða um andstöðu gegn bólusetningum, sem var þó ekki alveg nýtt fyrirbæri. Kannanir erlendis hafa bent til að traust á bóluefnum hafi farið minnkandi frá 2015. Ný samantekt Council for Foreign Relations sýnir glögglega að nánast hvert sem litið er hafa efasemdir farið vaxandi og þátttaka þverrandi á liðnum árum. Ein afleiðingin er að sjúkdómar sem nánast hafði tekist að útrýma, eins og mislingar, hafa náð verulegri útbreiðslu á ný.
Það hefur dregið úr ráðningum hjá íslenskum fyrirtækjum og fleiri fyrirtæki en áður hyggjast fækka starfsfólki. Þá gefur nýsköpun eftir og minna er fjárfest. Þetta sýnir könnun sem landshlutasamtök sveitarfélaga gera á þriggja ára fresti – árið 2025 að þessu sinni – og ríflega 2.000 fyrirtæki um allt land tóku þátt í.
Í nýjustu ársskýrslu Amnesty International, um stöðu mannréttinda í heiminum í fyrra, kemur fram að hættulegar árásir á alþjóðastofnanir og -samvinnu, alþjóðalög og rétt og borgaralegt samfélag, hafi einkennt árið 2025. Við blasi heimsskipan sem markast af kynþáttafordómum, áhrifum feðraveldis og ójöfnuði, þar sem réttindi fólks og ríkja eru ekki virt. Varað er við hruni núverandi heimsskipanar, „það vofir ekki lengur yfir, það stendur yfir,“ segir í ársskýrslunni.
frá Veðurstofu Íslands
Tónhjólið snýst og snýst og upp koma sögur af tónlist, nýrri og gamalli. Ólíkar stefnur og straumar skjóta upp kolli og líka hljóðfæri, hugtök og túlkunarmöguleikar. Hugað verður að einhverju því sem hæst ber á tónlistarsviðinu í heimi sígildrar tónlistar og djasstónlistar á hverjum tíma.
Í Tónhjólinu beinum við sjónum okkar að nýrri nálgun á tónlist barokktímans auk þess að heyra tónlist eftir Önnu Þorvaldsdóttur, Julius Eastman og Emahoy Tsegue Maryam Gebru.
Tónlistin í þættinum:
Fantasía fyrir fiðlu eftir Telemann í a-moll. Rachel Podger flytur.
Fantasía fyrir fiðlu nr. 1 í B-dúr eftir Telemann, Aisha Orazbayeva flytur eigin útsetningu.
Af Bach Reworks-plötum Víkings H. Ólafssonar:
Prelúdía í G-dúr úr sellósvítu nr. 1 eftir Jóhann Sebastian Bach
For Jóhann
Úr Velstillta píanói J.S. Bach:
Prelúdía og fúga í a-moll,
Prelúdía og fúga í Fís-dúr
og
Prelúdía og fúga í Cís-dúr -- Mathias Halvorsen flytur eigin útsetningar á píanó.
Shades of Silence eftir Önnu Þorvaldsdóttur. Nordic Affect flytur.
Eftir Julius Eastman:
Prime
Buddha - Field
Wild Up hópurinn flytur.
Píanóverk eftir og í flutningi Emahoy Tsegue Maryam Gebru:
The Homeless Wanderer og Mad Man’s Laughter
Anna Gyða Sigurgísladóttir ræðir við fólk um einstakar hugmyndir sem mótað hafa skilning okkar á heiminum. Trú, heimspeki og vísindi eru efst á baugi, og kann fortíð og samtíð að vera skeytt saman með hjálp hnýsilegs arkífs ríkisútvarpsins.
Seinni þáttur um íslenskar nunnur eftir siðaskipti. Clementia yngri (Svanlaug Guðmundsdóttir) var kennari við Landakotsskóla í 35 ár, vann náið með séra Georg og Margréti Müller og Riftún, sumarbúðir kaþólsku kirkjunnar, voru sérstakt hugðarefni hennar. „Þegar þú ert í kristinfræði þá er verið að tala um þetta góða og þetta fallega. Mér fannst hún akkúrat vera þetta fallega, af því ég var auðvitað í skólanum og það var misjafnt hvernig það var,“ segir Ása Ásgrímsdóttir um Clementiu. Ása er fyrrum nemandi hennar og ein þeirra sem á erfiða reynslu að baki.
Klæðaburður nunna, vistaverur Jósefssystra, samspil miðilsgáfu og kristinnar trúar, gamlar hljóðupptökur, og Landakotsskóla-málið er meðal þess sem kemur við sögu í þættinum.
Rætt er við skyldmenni systur Clementiu, þær Zítu Benediktsdóttur og Sigríði (Sirrý) Sigurðardóttur, og Ásu Ásgrímsdóttur, sem var nemandi í Landakotsskóla.
Ævisaga Árna prófasts Þórarinssonar. Þórbergur Þórðarson skráði. Pétur Pétursson les í hljóðritun frá 1988
Ævisaga Árna prófasts Þórarinssonar. Fagurt mannlíf. Þórbergur Þórðarson skráði. Pétur Pétursson byrjar lesturinn.
Þátturinn var fyrst á dagskrá 5. apríl 1988.
frá Veðurstofu Íslands
Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.
netfang: [email protected]
Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.
Við fræddumst um verkefnið Fimmta hvert barn sem UNICEF hefur verið að vinna með yfir 800 börnum á Íslandi. Það er myndlistarsýning í Hörpu sem varpar ljósi á þá hrikalegu staðreynd að fimmta hvert barn í heiminum býr við afleiðingar stríðs og átaka. Sýningin stendur til 3.maí og þær Sigyn Blöndal kynningarstjóri og Birna Þórarinsdóttir framkvæmdastjóri UNICEF komu til okkar í dag og sögðu okkur betur frá.
Helga Lára Þosteinsdóttir safnstjóri RÚV kom svo til okkar í dag með gullmola af safni RÚV. Rúgbrauðsgerðin er almennt heiti á húsinu Borgartúni 6, en það var reist árið 1947. Í innslagi dagsins, sem tekið var upp fyrir þáttinn Heyrt og séð þann 24.ágúst árið 1947, segir Jónas Árnason aðeins frá þessu nýja stórhýsi sem hýsti mjög metnaðarfulla framleiðslu á rúgbrauði, hrökkbrauði og sultu. Seinni hluti umfjöllunarinnar snýr að Nýborg, aðalútsölustað Áfengisverslunar ríkisins við Skúlagötu. Á þessum tíma var áfengi afgreitt yfir borðið. Helga Lára sagði okkur nánar frá og við heyrðum þessi hljóðbrot frá liðnum tíma.
Og lesandi vikunnar í þetta sinn var Guðrún Helga Halldórsdóttir búðareigandi og stundakennari við japönskudeild HÍ. Hún er stödd í Kyoto í Japan og vegna mikils tímamunar hringdum við í hana snemma í morgun og tókum spjallið upp. Við forvitnuðumst aðeins um hana og af hverju hún er stödd í Japan og svo sagði hún okkur auðvitað hvaða bækur hún hefur verið að lesa undanfarið og hvaða bækur og höfundar hafa haft mest áhrif á hana í gegnum tíðina. Guðrún talaði um eftirfarandi bækur og höfunda:
Dagar mínir í Morisaki bókabúðinni e. Satoshi Yagisawa í þýðingu Ugga Jónssonar
Kjörbúðarkonan e. Sayaka Murata í þýðingu Elísu Bjargar Þorsteinsdóttur
Svo talaði hún um áhrif Haruki Murakami á sitt líf.
Tónlist í þættinum í dag:
Síðasti móhítóinn / Sigurður Guðmundsson, Memfismafían og Tómas R. Einarsson (Bragi Valdimar Skúlason)
Flugvélar / Nýdönsk (Jón Ólafsson, texti Björn Jörundur Friðbjörnsson)
Manstu gamla daga / Alfreð Clausen (Alfreð Clausen, texti Kristín Engilbertsdóttir Clausen)
UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON
Popp og pólitík
Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.
Við heyrum um sögu greindarprófa og tilraunum til að mæla gáfur fólks í pistli Einars Más Jónssonar í dag. Hann veltir fyrir sér hvernig sumir valdamestu menn heims, forstjórar tæknirisanna í Ameríku, eru farnir að leggja síaukna áherslu gáfur sem mælikvarða á manngildi.
Við ætlum kíkja í Skeifuna og heimsækja nýtt heimili Havarí. Undanfarin sautján ár hefur það verið regnhlíf utan um allt það sem Berglind Häsler og Svavar Pétur Eysteinsson heitinn, eða Prins Póló, hafa tekið sér fyrir hendur. Plötuútgáfu, plötusölu, myndlistarsýningar, matvælagerð, rekstur gistiheimilis, tónleikastaðar, framleiðslu á peysum og plakötum og svo framvegis. Berglind hefur haldið nafni Havarís gangandi eftir að Svavar Pétur lést árið 2022. Við rifjum svo upp gamalt viðtal úr Lestinni við Svavar, sem hefði orðið 49 ára í gær.
Útvarpsfréttir.
Morgunútvarpið vekur hlustendur með glóðvolgum fréttum og snarpri umfjöllun um samfélagsmál. Umsjónarmenn eru Guðrún Dís Emilsdóttir og Atli Fannar Bjarkason.
Skólahreysti fer í af stað í vikunni en það er alltaf jafn gaman að fylgjast með þessum mögnuðu krökkum etja kappi í þessari skemmtilegu keppni. Andrés Guðmundsson og Axel Andrésson komu til okkar og sögðu okkur frá þessu.
Of mörg börn eru beitt kynferðisofbeldi og alltof fá þeirra segja frá ofbeldinu. Ég lofa er vitundarvakning Barnaheilla sem fór af stað í síðustu viku og stendur yfir til 29. apríl. Þar er athygli vakin á umfangi kynferðisofbeldis gegn börnum og fólk hvatt til að brjóta niður þagnarmúrinn sem umlykur slík mál. Í dag verður boðið upp á ókeypis fræðslufund sem er öllum opinn til að veita foreldrum og fagfólki verkfæri til að vernda börnin sín og tala við þau um þessi erfiðu mál. Þær Kolbrún Hrund Sigurgeirsdóttir, verkefnisstýra ofbeldisforvarna- og kynheilbrigðismála hjá Barnaheillum og Tótla I. Sæmundsdóttir framkvæmdastjóri komu til okkar.
Um helgina kom í ljós að Björgvin Franz Gíslason fer með hlutverk Trölla í fjölskyldusöngleiknum Þegar Trölli stal jólunum, sem verður frumsýndur á Stóra sviðinu í nóvember næstkomandi. Björgvin Franz fetar því í fótspor leikara á borð við Jim Carrey og Stefán Karl Stefánsson, sem fóru með hlutverk Trölla á skjánum og á sviði. Undirbúningur fyrir sýninguna er að fara á fullt og þegar lokað var fyrir skráningar í prufur fyrir krakkaleikhópinn höfðu fleiri en þúsund krakkar skráð sig. Við fengum Björgvin Franz til okkar í spjall um Trölla.
Teiknarinn og rithöfundurinn Rán Flygenring hefur sett upp sýningar í Vesturbæjarlaug, Sundhöll Reykjavíkur og Dalslaug sem byggir á bók hennar Sketching Bathing in Iceland. Sýningarnar standa yfir út maí og verður hún jafnframt vera með tvær baðteiknismiðjur fyrir sundáhugafólk á öllum aldri í Dalslaug og Gerðubergi á Barnamenningarhátíð. Tilefnið er að íslensk sundlaugamenning hefur verið skráð á lista UNESCO yfir óáþreifanlegan menningararf og Rán kom til okkar og tók sundlaugarmenninguna allar 360 gráðurnar.
07:30
08:30
Létt spjall og lögin við vinnuna.
Grace Jones fílaði tangó frá Argentínu, Addison Rae nýjasta vinkona Madonnu, lengsti plötutitill Bubba, Páll Óskar sagði frá tónleikum, Curtis Mayfiled, Queens Of The Stone Age og miklu meira!
Lagalisti þáttarins:
HJÁLMAR – Glugginn
HARRY NILSSON – Everybody’s Talkin’
THE DANDY WARHOLS – Bohemian Like You
KURT VILE – Chance To Bleed
TAYLOR SWIFT – Cardigan
GRACE JONES – I’ve Seen That Face Before
HAIM – Summer Girl
HIPSUMHAPS – Hjarta
ADDISON RAE – Headphones On
MADONNA – Papa Don’t Preach
MOBY – Natural Blues
PIXIES – Monkey Gone To Heaven
HLJÓMAR – Ég elska alla
BUBBI MORTHENS – Við föllum
CHRIS ISAAK – Wicked Game
QUEENS OF THE STONE AGE – Auto Pilot
PÁLL ÓSKAR HJÁLMTÝSSON & BENNI HEMM HEMM – Eitt af blómunum
CREATURE OF HABIT – Myrká
DILJÁ PÉTURSDÓTTIR & HREIMUR – Svona var lífið
THE BOOMTOWN RATS – I Don’t Like Mondays
RICHARD ASHCROFT – A Song For The Lovers
ELLÝ VILHJÁLMS – Vegir liggja til allra átta
NIRVANA – In Bloom
CURTIS MAYFIELD – Get Down
ÞORMÓÐUR EIRÍKSSON & MARON BIRNIR REYNISSON & ALASKA1867 – Stoppa tímann
FOSTER THE PEOPLE – Pumped Up Kicks
TALKING HEADS – And She Was
BELLE AND SEBASTIAN – The Boy With The Arab Strap
IVAR KLAUSEN – Dreamer
THE CURE – Close To Me (orginal)
DEATH CAB FOR CUTIE – Riptide
ELÍN HALL – Tachylite
FONTAINES D.C. – Favourite
EYÞÓR INGI OG MATTI STEF – Higher And Higher (úr kvikmyndinni Álfheims Edge)
BLUE ÖYSTER CULT – Don’t Fear The Reaper
KACEY MUSGRAVES – Dry Spell
THE SPECIALS – A Message To You Rudy
THE CAPITOLS – Cool Jerk
KK – Lífið er
DURAN DURAN – Ordinary World
DANNY WILSON – Mary’s Prayer
Yfirlit hádegisfrétta kl. 12 virka daga.
Útvarpsfréttir.
Ekki stendur til að breyta lögum, hvað þá stjórnarskrá, á meðan rætt er um aðild við ESB - ef til aðildarviðræðna kemur yfirhöfuð, segir forsætisráðherra sem sat fyrir svörum á opnum fundi utanríkismálanefndar í morgun
Við lifum í brjáluðum heimi, segir Donald Trump sem kveðst ekki hafa verið hræddur, þegar byssumaður reyndi að skjóta forsetann og ráðherra hans um helgina. Heimsókn Englandskonungs til Bandaríkjanna breytist ekki, þrátt fyrir árásina.
Gervigreind er mikið notuð í íslenskum fyrirtækjum, en notkunin virðist vera ómarkviss og innleiðingin er skammt á veg komin að mati Almannaróms - miðstöðvar í máltækni.
Félagasamtökin Rótin hafa kært ákvörðun Sjúkratrygginga Íslands um að synja þeim aðgangs að upplýsingum frá SÁÁ til úrskurðarnefndar um upplýsingamál.
Íslendingur sem lést í fallhlífarslysi í Danmörku var nemandi við Lýðháskóla á Fjóni. Forstöðumaður við skólann segir starfsfólk og nemendur harmi slegna.
Rannsóknarmiðstöð um málefni innflytjenda á vegum Háskólans á Akureyri á að safna og greina gögn til þess að styðja opinbera stefnumótun um innflytjendur.
Íslandsmethafinn í maraþonhlaupi segir sigurvegara í Lundúnarmaraþoninu í gær hafa hlaupið á ómanneskjulegum hraða. Tveir hlupu maraþon á undir tveimur klukkustundum - það hafði enginn gert áður.
Poppland er vinur í raun og land án landamæra. Poppland er einn elsti og dáðasti tónlistarþáttur landsins. Umsjón: Lovísa Rut Kristjánsdóttir.
Þétt í Popplandi þennan mánudaginn, Nýtt frá Geimfuglunum, Bubba, Issa, Blood Harmony og fleirum. Póstkort frá Andervel og plata vikunnar kynnt til leiks: Meira með Þormóðir Eiríks.
Daði Freyr Pétursson - Hot damn.
DAVID BOWIE - Modern Love.
MT Jones - I Don't Understand.
Geimfuglarnir - Haltu kjafti og dansaðu.
Tame Impala - Dracula.
Flott - Tuttugu og eitthvað.
NANNA - Disaster master.
Blood Harmony - War Cry.
Sycamore tree - Better call off the search for my soul.
Big Thief - All Night All Day.
Drake - Hold on, we're going home.
Þormóður Eiríksson - Stoppa tímann.
Jordan, Majid - Hold on, we're going home.
Maron Birnir Reynisson - Stoppa tímann.
Úlfur Úlfur Hljómsveit - Meira.
Alaska1867 - Stoppa tímann.
Þormóður Eiríksson, Huginn, Úlfur Úlfur Hljómsveit, Þormóður Eiríksson, Huginn - Meira.
Andervel - Foxglove.
Andervel - Báran.
KINGS OF CONVENIENCE - Boat Behind.
Sigurlaug Thorarensen - Báran.
Helgi Björnsson - Lífið sem eitt sinn var.
Superserious - Island full of deadbeats (..OR SOMETHING).
HIPSUMHAPS - Fyrsta ástin.
TRÚBROT - My Friend And I.
Ragnheiður Gröndal - Má ég?.
KC AND THE SUNSHINE BAND - That's the way (I like it).
Twenty one pilots - Drag Path.
Matchbox 20 - Unwell.
Young, Will - Leave right now.
Krummi - Smile till it ends.
Kingfishr - The Blade.
RED HOT CHILI PEPPERS - Dark Necessities.
Teitur Magnússon Tónlistarmaður - Gullauga.
Una Torfadóttir, Ágúst Þór Brynjarsson - Inn í síðustu nóttina.
Cosentino, Bethany, Weezer - Go Away.
Issi - Bararara.
Creature of Habit - Myrká.
Bubbi Morthens - Við föllum.
Árný Margrét - Hakk og spaghettí.
KYLIE MINOGUE - In Your Eyes.
Swift, Taylor - The Fate of Ophelia.
Bieber, Justin - Dasies.
New Power Generation, The, Prince - The Morning papers.
Moses Hightower - Ráðahagur.
TALK TALK - Such A Shame.
M.I.A. - Paper Planes.
THE CLASH - Straight to hell.
Alaska1867, Þormóður Eiríksson, Maron Birnir Reynisson - Stoppa tímann.
LAUFEY - MR. Eclectic.
TÁR - Fucking Run Like Hell.
ÍVAR KLAUSEN - Dreamer.
THE CARS - Drive.
Þau Hrafnhildur Halldórsdóttir, Hólmfríður María Ragnhildardóttir og Rúnar Róbertsson halda landanum vel upplýstum um menn og málefni á leið úr vinnu. Þau fylgjast með fréttum og dægurmálum og spila nóg af góðri tónlist.
Ísland stendur töluvert aftar en hinar Norðurlandaþjóðirnar hvað varðar stöðu og þroska ríkja í gervigreind. Þetta er meðal þess sem kemur fram í nýrri skýrslu sem Almannarómur, miðstöð máltækni, gaf út í morgun. Skýrslan fjallar um stöðu gervigreindar á Íslandi og verður uppfærð ársfjórðungslega. Hann Óttar Kolbeinsson Proppé, yfirmaður stefnu, samhæfingar og alþjóðamála hjá miðstöðinni, kom til okkar, og sagði okkur frá skýrslunni.
Í síðustu viku ræddum við um málefni Grindavíkur og ræddum þá við Guðbjörgu Eyjólfsdóttur sem er formaður Járngerðar sem eru hollvinasamtök um uppbyggingu og framtíð Grindavíkur. Það var þungt í henni hljóðið en í viðtalinu kom fram að Grindvíkingum finnist eins og ákvarðanataka fari fram án nægilegs skilnings á aðstæðum á staðnum og sérstaklega þegar kemur að skólahaldi. Skarphéðinn Berg Steinarsson sem á sæti í Grindavíkurnefnd kom til okkar.
Lungnasamtökin, Astma-og ofnæmisfélag Íslands, Hjartaheill og SÍBS hafa myndað breiðfylkingu sem kallar eftir því að aðgerðir til að draga úr svifryksmengun verði settar á dagskrá í aðdraganda sveitarstjórnarkosninga. Andrjes Guðmundsson formaður Lungnasamtakanna kom til okkar.
Nú eru sauðfjárbændur landsins að gera allt klárt fyrir sauðburð sem er að hefjast og sumstaðar er hann hafinn. Við tökum stöðuna á sauðfjárbændum og stöðu þeirra í leiðinni. Við hringdum í formanninn Eyjólf Ingvi Bjarnason.
Í 57. Grein umferðarlaga segir : “Stjórnanda ökutækis er við akstur óheimilt að nota farsíma, snjalltæki eða önnur raftæki sem truflað geta aksturinn, án handfrjáls búnaðar. Í 3. gr. eru snjalltæki skilgreind með þessum hætti: Hvert það tæki, með eða án farsímavirkni eða nettengingar, sem m.a. er hægt að nota til samskipta, skeytasendinga, leikja og/eða leiðsagnar” Hvernig gengur okkur að framfylgja þessum lögum? Gunnar Geir Gunnarsson er deildarstjóri öryggis og fræðsludeildar Samgöngustofu hann kom til okkar.
Við ætlum að enda þáttinn á því að heyra af Jazzþorpinu í Garðabæ en þorpið er að festa sig í sessi sem ein af skemmtilegri bæjarhátíðum landsins þar sem Jazz og Góði Hirðirnn vinna saman að góðu málefni. Ómar Guðjónsson heldur utan um herlegheitin og hann kom til okkar.
Fréttir og fréttaskýringar í útvarpi, þar sem kafað er dýpra í málin, þau sett í stærra samhengi og skýringa leitað.
Einn fylgifiskur Covid-19 var aukin umræða um andstöðu gegn bólusetningum, sem var þó ekki alveg nýtt fyrirbæri. Kannanir erlendis hafa bent til að traust á bóluefnum hafi farið minnkandi frá 2015. Ný samantekt Council for Foreign Relations sýnir glögglega að nánast hvert sem litið er hafa efasemdir farið vaxandi og þátttaka þverrandi á liðnum árum. Ein afleiðingin er að sjúkdómar sem nánast hafði tekist að útrýma, eins og mislingar, hafa náð verulegri útbreiðslu á ný.
Það hefur dregið úr ráðningum hjá íslenskum fyrirtækjum og fleiri fyrirtæki en áður hyggjast fækka starfsfólki. Þá gefur nýsköpun eftir og minna er fjárfest. Þetta sýnir könnun sem landshlutasamtök sveitarfélaga gera á þriggja ára fresti – árið 2025 að þessu sinni – og ríflega 2.000 fyrirtæki um allt land tóku þátt í.
Í nýjustu ársskýrslu Amnesty International, um stöðu mannréttinda í heiminum í fyrra, kemur fram að hættulegar árásir á alþjóðastofnanir og -samvinnu, alþjóðalög og rétt og borgaralegt samfélag, hafi einkennt árið 2025. Við blasi heimsskipan sem markast af kynþáttafordómum, áhrifum feðraveldis og ójöfnuði, þar sem réttindi fólks og ríkja eru ekki virt. Varað er við hruni núverandi heimsskipanar, „það vofir ekki lengur yfir, það stendur yfir,“ segir í ársskýrslunni.
Fréttastofa RÚV.
Á Kvöldvaktinni heyrir þú nýjustu slagarana og útgáfurnar frá upprennandi og uppáhalds tónlistarfólki þínu í fjölbreyttum kokteil af tónlist, tungum, straumum og stefnum sem þykja endurspegla tíðaranda dagsins í dag. Umsjónarmenn: Þorsteinn Hreggviðsson og Daníel Jón Baróns Jónsson.
Lagalistinn
Creature of Habit - Myrká.
ECHO AND THE BUNNYMEN - People Are Strange.
Kingfishr - The Blade.
Zombies- Summertime.
ASAP Rocky, Miguel, Rod Stewart & Mark Ronson - Everyday
Royel Otis - Sweet Hallelujah.
Harry Styles - American Girls.
Flash and the Pan - Midnight Man
sombr - Potential.
Massive Attack, Tom Waits - Boots on the Ground.
Eric B., Rakim - Paid in Full (Coldcut Mix).
Herra Hnetusmjör - Ég mynd líka hata mig.
Getdown Services - The Radiator
Kneecap, Casiokids - FENIAN
Birnir, GusGus - Walk away.
Smooth, Joe - Promised Land.
KK - Lífið er.
Kacey Musgraves - Dry Spell.
R.E.M. - World leader pretend.
Big Thief - All Night All Day.
Talking Heads - Sugar on my tongue.
Death Cab for Cutie - Riptides.
Kurt Vile - Chance To Bleed.
Moses Hightower - Ráðahagur.
LÚPÍNA - Ástarbréf.
Arlo Parks - Get Go.
Issi - Bararara.
Þormóður Eiríksson, Alaska1867, Maron Birnir - Stoppa tímann.
Faithless, Bebe Rexha - New Religion.
Disclosure - The Sun Comes Up
La Roux - In it for the kill (Skream Remix)
Superserious - Island full of deadbeats
Wire - 23 Years Later - 24 Years Later
Twenty One Pilots - Drag Path
Modern Lovers - Roadrunner
Edgehill - Doubletake
Weezer, Best Coast - Go Away
Cardinals - St. Agnes
Strokes - Going Shopping
Plata hverrar viku fyrir sig er kynnt í heild sinni.
Þormóður Eiríksson, tónlistarframleiðandi á bak við marga af stærstu smellum íslenskrar rapp- og popptónlistar undanfarinna ára, kemur í Plötu vikunnar til að kynna sína fyrstu sólóplötu sem ber heitið Meira. Platan kom út á þrítugsafmæli hans 20. mars og er hugsuð sem persónuleg tímamyndavél, spegilmynd af venjulegri viku í lífi hans. Við ræðum hvað þýðir það að vera listmaður frekar en framleiðandi, hvernig hann hélt heildarmyndinni hjá sér og af hverju þessi plata var alltaf gjöf til hans sjálfs.
