Bæn og hugleiðing að morgni dags.

Í þáttunum Steypiregn kynnir tónlistarkonan Magga Stína Blöndal tónlistarmenn og tónlistarkonur sem hafa átt ríkan þátt í gera heiminn enn betri og fegurri. Í hverjum þætti er einn listamaður tekinn fyrir og verk hans kynnt fyrir hlustendum.

Útvarpsfréttir.

Umsjón: Una Margrét Jónsdóttir.

Þátturinn er tileinkaður ungverska tónskáldinu György Kurtág sem heldur upp á 100 ára afmæli sitt 19. febrúar. Kurtág fæddist í Rúmeníu árið 1926, en foreldrar hans voru ungverskir og hann hefur búið í Ungverjalandi frá árinu 1946. Hann er eitt af merkustu tónskáldum samtímans og hefur samið verk af ýmsu tagi, bæði hljóðfæraverk og söngverk. Í þættinum verða flutt stutt píanóverk úr safninu "Leikir" eftir Kurtág, einnig verður leikinn Þáttur fyrir víólu og hljómsveit og flutt verða 16 sönglög úr söngvaflokknum "Kafka-fragmente" sem Kurtág samdi við texta eftir Franz Kafka. Umsjón með þættinum hefur Una Margrét Jónsdóttir, en lesarar eru Kristján Guðjónsson og Melkorka Ólafsdóttir.

Í þættinum er fjallað um hvalveiðar og nýtingu hvals, hvalreka, hvalrekaítök og hvalskipti að fornu hér á landi.

Flutt er erindi Gils Guðmundssonar um hvalveiðar hér við land árið 1948. Hann segir frá veiðiferð með Hval I, en því skipi stjórnaði tæplega fertugur hvalveiðiskipstjóri, Axel að nafni.

Ennfremur er lesið uppúr Íslandslýsingu Odds Einarssonar frá árinu 1588. Þá er lesin héraðsskipan Sæmundar goða Ormssonar fyrir Hornafjörð sem er frá 1242-1251. Þar er getið um hvernig fara skuli með hvalreka á bújörðum og almenningi við Hornafjörð og Skarðsfjörð.

Umsjón hefur Jónatan Garðarsson.

(Áður á dagskrá 1999)

frá Veðurstofu Íslands.

Í þáttunum er rætt um þær miklu breytingar sem orðið hafa á íslensku samfélagi frá miðri síðustu öld og fram á okkar daga. Reynt er að gefa hlustendum innsýn í þróun samfélags okkar á þessu tímabili, helstu orsakir og afleiðingar þeirra breytinga sem átt hafa sér stað. Rætt verður um réttarfar, skólamál, skipulagsmál, jafnréttismál og fleira. Í hverjum þætti eru tveir sérfræðingar sem þekkja vel til viðfangsefnisins hverju sinni.

Umsjón: Þorgeir Ólafsson

Í þættinum verður fjallað um fjölmiðla á Íslandi og þróun fjölmiðlunar á síðustu áratugum, eða allt frá stríðslokum. Miklar breytingar hafa orðið á þessum tíma og umhverfi fjölmiðla gjörbreytt. Hvað olli þessum breytingum, hefur aðgengi fólks að fréttum aukist eða minnkað, hvert er hlutverk fjölmiðla á tímum upplýsingaóreiðu og fleira verður til umfjöllunar. Þátttaendur eru Valgerður Jóhannsdóttir dósent í fjölmiðlafræði við Háskóla Íslands og Birgir Guðmundsson prófessor við Háskólann á Akureyri í sömu fræðum.

Prestar: Jóna Hrönn Bolladóttir sóknarprestur

Ræðumaður: Karen Kjartansdóttir samskiptafulltrúi Veðurstofunnar

Tónlistar- og söngstjóri: Ingvar Alfreðsson

Kór/Sönghópur: Gospelkór Vídalínskirkju

Stjórnandi: Ingvar Alfreðsson

Hljóðfæraleikarar, söngvarar:

Una Torfadóttir söngur og Pétur Valgarð Pétursson gítar

Í nærri tuttugu ár hefur ætið verið hátíðarguðsþjónusta í Vídalínskirkju í tilefni af konudeginum.

TÓNLIST Í MESSUNNI :

Fyrir predikun

Forspil: She (Charles Aznavour & Herbert Kretzmer)

Rauðar rósir fölna (Bríet Ísis Elfar & Pálmi Ragnar Ásgeirsson)

Upp hef ég augu mín (Herdís Andrésdóttir & Kirstín Erna Blöndal)

Upp (Guðrún Ýr Eyfjörð, Arnar Ingi Ingason & Magnús Jóhann Ragnarsson)

Dropi í hafi (Una Torfadóttir, Baldvin Hlynsson & Halldór Gunnar Pálsson)

Eftir predikun

Sólmyrkvi (Uma Torfadóttir)

Blessunarorðin sungin-Tone Odegard

Eftirspil: Woman (John Lennon)

Íslenskt lag eða tónverk.

Útvarpsfréttir.

Efnaminna fólk og minnihlutahópar hafa ekki greitt aðgengi að ópíóíða meðferð að mati formanns Matthildar, samtaka um skaðaminnkun. Strangar kröfur og kostnaður geta komið í veg fyrir að fólk með fíknivanda klári meðferð.

Stjórnvöldum í Danmörku er ekki kunnugt um að bandarískt sjúkraskip sé á leiðinni til Grænlands líkt og Bandaríkjaforseti heldur fram. Forsætisráðherra Danmerkur hefur svarað þessum yfirlýsingum óbeint á samfélagsmiðlum.

Á sjötta hundrað bílar sátu fastir í mikilli ófærð og hríðarveðri á Suðurlandi í gær. Björgunarsveitir og bændur komu ökumönnum til aðstoðar

Morð á ungum manni sem var barinn til bana af pólistískum andstæðingum í Frakklandi þykir merki um djúpa gjá milli andstæðra póla í frönskum stjórnmálum. Þúsundir minntust hægri aðgerðarsinnans Quentin Deranque í borginni Lyon í gær.

Farþegum frá Bandaríkjunum fækkaði um 27 prósent í janúar miðað við sama mánuð í fyrra samkvæmt tölum Ferðamálastofu um brottfarir um Keflavíkurflugvöll.

Byssuskápar hafa selst í hundraðatali eftir að reglur um geymslu skotvopna voru hertar. Skáparnir eiga að tryggja öryggi og koma í veg fyrir að byssum sé stolið.

Lokadagur Vetrarólympíuleikanna í Mílanó og Cortina er í dag og verður leikunum slitið í kvöld. Sænska skíðagöngukonan Ebba Andersson vann 50 kílómetra göngu í morgun og Eileen Gu frá Kína varð sigursælasti skíðafimikeppandi sögunnar þegar hún vann hálfpípu kvenna.

Í Krakkaheimskviðum fjöllum við um fréttir af því sem gerist ekki á Íslandi, en tengist því samt stundum. Karitas kafar í heimsmálin ásamt góðum gestum og fjallar á einfaldan, skýran og skemmtilegan hátt um allt milli himins og jarðar.

Umsjón: Karitas M. Bjarkadóttir

Í þessum þætti Krakkaheimskviða skoðar Karitas pöndupólitík, eða pöndudiplómasíu og sögu risapöndunnar. Útvarpskonan Vera Illugadóttir og doktorsneminn Guðbjörg Ríkey Thoroddsen Hauksdóttir eru gestir þáttarins.

Í þættinum er dreginn fram samanburður á verkum eftir Halldór Laxness og prentuðum heimildum um Jökuldalsheiði frá svipuðu tímaskeiði.

Hjörtur Pálsson les nokkra kafla úr Sjálfstæðu fólki eftir Halldór Laxness; Brúðkaup, Leyndarmál, Kveðjur, Útirauðsmýri, Erindagerðir, Dagur á vorin, Lífið, Úti um heiminn, Vinstri vangi og blóð í grasi.

Baldvin Halldórsson les úr tímariti Máls og Menningar, Heiðin 1955, Um uppkast af Sjálfstæðu fólki eftir Peter Hallberg.

Klemenz Jónsson les kaflann Viðburðarrík vetrarferð úr bókinni Frá Valdastöðum til Vesturhúsa eftir Björn Jóhannsson.

Guðrún Birna Hannesdóttir les Möðrudalsþátt úr bókinni Á fjalla og dalaslóðum eftir Pál Guðmundsson.

Umsjón: Gunnar Valdimarsson

Þátturinn var fyrst á dagskrá 17. júlí 1977.

Þáttur fyrir áhugafólk um listir og menningu. Ljósi varpað á það sem efst er á baugi hverju sinni, menningin nær og fjær skoðuð frá ólíkum sjónarhornum og skapandi miðlar settir undir smásjána.

Úrval úr Lestarþáttum vikunnar.

Útvarpsfréttir.

Útsending frá 100 ára afmælistónleikum ungverska tónskáldsins György Kurtág í Búdapest 19.febrúar 2026.

Á dagskrá er fjölbreytt frumsamin tónlist Kurtágs auk útsetninga hans á verkum eftir Bach og Haydn.

Umsjón: Pétur Grétarsson.

Flytjendur:

Víkingur Heiðar Ólafsson, píanó

Halla Oddný Magnúsdóttir, píanó

Csaba Klenyán, klarinet (og bassatromma)

Maté Szücs, víóla

Pablo Márquez, gítar

Danubia hljómsveitin

Stjórnandi: Markus Stenz

Efnisskrá:

1

György Kurtág (1926) - Twittering, from 'Jatékok, Book 1'

2

Johann Sebastian Bach (1685-1750) - Sonatina, from 'Gottes Zeit ist die allerbeste Zeit, BWV 106'

3

György Kurtág (1926) - Excerpts from 'Játékok'

4

Johann Sebastian Bach (1685-1750) - Air, from 'Orchestral Suite No. 3 in D, BWV 1068'

5

György Kurtág (1926) - Excerpts from 'Játékok'

6

Joseph Haydn (1732-1809) - Adagio, from 'String Quartet No. 60 in G, op. 76/1, Hob. III:75 ('Erdödy')'

7

György Kurtág (1926) - Hommage à Robert Schumann, op. 15d, for clarinet, viola and piano

8

György Kurtág (1926) - …quasi una fantasia…, op. 27/1

9

György Kurtág (1926) - Grabstein für Stefan, op. 15c

10

György Kurtág (1926) - Stele, op. 33

11

György Kurtág (1926) - Excerpts from 'Játékok'

12

Johann Sebastian Bach (1685-1750) - Air, from 'Orchestral Suite No. 3 in D, BWV 1068'

13

György Kurtág (1926) - Excerpts from 'Játékok'

14

György Kurtág (1926) - Twittering, from 'Jatékok, Book 1'

15

Johann Sebastian Bach (1685-1750) - Sonatina, from 'Gottes Zeit ist die allerbeste Zeit, BWV 106'

Fréttir

Austurland á fimmta áratug síðustu aldar. Frásagnir tengdar hernámi Breta þar.

Atburðir sem aldrei liðu úr huga þeirra sem tókust á við lífið í kjölfar þeirra.

Umsjón og dagskrárgerð: Guðrún Hálfdánardóttir

Tæknimaður: Lydía Grétarsdóttir.

Sprengja sem sprakk á Ási í Fellum árið 1946 kostaði fjögur mannslíf. Talið er að sprengjan hafi verið skilin eftir af breska hernámsliðinu. Mikið var fjallað um atburðinn í fjölmiðlum í nokkrar vikur en svo fjaraði umræðan út og um leið krafan um sprengjuleit þrátt fyrir að þess væru mörg dæmi að ósprungin skothylki fyndust í Norður-Múlasýslu síðan breski herinn var þar við skotæfingar.

frá Veðurstofu Íslands

Gestur úr Mannlega þættinum talar um bækur.

Lesandi vikunnar í Mannlega þættinum í þetta sinn var Guðný Ragnarsdóttir bókasafns- og upplýsingafræðingur á Stofnun Árna Magnússonar. Hún sagði okkur frá því hvaða bækur hún hefur verið að lesa undanfarið og hvaða bækur og höfundar hafa haft mest áhrif á hana í gegnum tíðina. Guðný talaði eftirfarandi bækur og höfunda:

Seasonal Quartet – Árstíðakvartettinn (samanstendur af 4 bókum: Autumn, Winter, Spring og Summer) e. Ali Smith

The Magician (Galdramaðurinn) e. Colm Tóibín.

Lausaletur e. Þórdísi Helgadóttur

Salka Valka e. Laxness

Fréttaskýringaþáttur sem fjallar á ítarlegan og lifandi hátt um heimsmálin, um allt það sem ekki gerist á Íslandi.

Umsjón: Birta Björnsdóttir og Bjarni Pétur Jónsson.

Kvikmyndin Trainspotting er þrítug um þessar mundir. Hún kom fyrst í kvikmyndahús 23. febrúar 1996 og hefur síðan öðlast sess í kvikmyndasögunni og er að mörgum talin meðal bestu kvikmynda tíunda áratugarins. Myndin fjallar um vinahóp í Edinborg í Skotlandi sem er djúpt sokkinn í heróínneyslu. En Trainspotting er miklu meira en en saga af ógæfusömum vinum, eins og Dagný Hulda Erlendsdóttir komst að þegar hún spjallaði við Kevin Williamson. Hann var sá sem fyrstur gaf Trainspotting út, þá sem smásögur í menningartímariti. Hann segir að bókin og kvikmyndin hafi verið mikilvæg vopn í menningarstríði verkalýðsins í Skotlandi gegn elítunni í Bretlandi á tíunda áratugnum. Í því stríði hafi verkalýðurinn haft betur.

Svo fjöllum við um sögu sjónvarpsstöðvarinnar MTV. Það bárust fregnir af því fyrir áramót að stöðin góðkunna væri að leggja upp laupana. Það er ekki alveg satt, en MTV er ekki svipur hjá sjón miðað við umfang og stöðu sem stöðin hafði eftir að hún var stofnuð árið 1981. Við ætlum að skoða sögu MTV og hvaða áhrif hún hafði á tónlistar- og kvikmyndaiðnaðinn.

Í þáttunum er rætt um þær miklu breytingar sem orðið hafa á íslensku samfélagi frá miðri síðustu öld og fram á okkar daga. Reynt er að gefa hlustendum innsýn í þróun samfélags okkar á þessu tímabili, helstu orsakir og afleiðingar þeirra breytinga sem átt hafa sér stað. Rætt verður um réttarfar, skólamál, skipulagsmál, jafnréttismál og fleira. Í hverjum þætti eru tveir sérfræðingar sem þekkja vel til viðfangsefnisins hverju sinni.

Umsjón: Þorgeir Ólafsson

Í þættinum verður fjallað um fjölmiðla á Íslandi og þróun fjölmiðlunar á síðustu áratugum, eða allt frá stríðslokum. Miklar breytingar hafa orðið á þessum tíma og umhverfi fjölmiðla gjörbreytt. Hvað olli þessum breytingum, hefur aðgengi fólks að fréttum aukist eða minnkað, hvert er hlutverk fjölmiðla á tímum upplýsingaóreiðu og fleira verður til umfjöllunar. Þátttaendur eru Valgerður Jóhannsdóttir dósent í fjölmiðlafræði við Háskóla Íslands og Birgir Guðmundsson prófessor við Háskólann á Akureyri í sömu fræðum.

Í Kúrs gerast nemendur við Háskóla Íslands dagskrárgerðarmenn; segja sögur, kafa í fræðin og spyrja spurninga. Leiðbeinendur: Þorgerður E. Sigurðardóttir og Anna Marsibil Clausen.

Við Veghúsastíg í miðbæ Reykjavíkur stendur gamalt hús sem til stendur að rífa. Hvaða minningar eru tengdar húsinu og hvað þýðir það að húsið muni brátt hverfa? Í þættinum er tekið viðtal við Þór Hafstein Hauksson, fyrrum íbúa á Veghúsastíg og Snjólaugu G. Jóhannesdóttur, doktorsnema í þjóðfræði við Háskóla Íslands.

Umsjón: Karólína Ósk Þórsdóttir

frá Veðurstofu Íslands

Sígild og samtímatónlist frá ýmsum tímum. Íslenskt og erlent í bland.

Tónlistin í þættinum:

Þrjú eftirspil (Three postludes) eftir Valentin Silvestrov. Verkið er í þremur þáttum:

I Postludium DSCH

II Postludium

III Postludium

Flytjendur: Maacha Deubner, sópran; Simon Fordham, fiðla; Anja Lechner, selló; Silke Avenhaus, píanó.

Útgefið á plötunni Leggiero - Pesante árið 2002.

Veröld fláa sýnir sig úr Fjórum íslenskum þjóðlögum (1982), útsetning eftir Hjálmar H. Ragnarsson á íslensku þjóðlagi. Textinn er þjóðvísa. Cantoque ensemble sygur, stjórnandi er Steinar Logi Helgason. Hljóðritað á tónleikunum Cantoque syngur Hjálmar á Myrkum Músíkdögum 2025.

Extensions 1 for violin and piano (1951) eftir Morton Feldman. Flytjendur: Patricia Kopatchinskjaja, fiðla og Joonas Ahonen, píanó. Upptaka fór fram í desember 2020 í Radio Studio Zürich, Sviss. Útgefið á plötunni Le monde selon George Antheil 2022.

Febrúarhiminn (February sky) (2017) eftir Kolbein Bjarnason. Elektra Ensemble og Duo Harpverk flytja.

Elektra Ensemble skipa: Ástríður Alda Sigurðardóttir, píanó; Emilía Rós Sigfúsdóttir, flauta, bassaflauta; Helga Björg Arnardóttir, klarínett, bassaklarínett; Helga Þóra Björgvinsdóttir, fiðla; Margrét Árnadóttir, selló).

Duo Harpverk skipa Frank Aarnink á slagverk og Katie Buckley á hörpu.

Upptaka fór fram í Stúdíó Sýrlandi í mars og ágúst 2018 og í janúar 2019

Þættir verksins eru sjö og þeim fylgja bakþankar, stutt brot úr ljóðum Stefáns Harðar Grímssonar, Vetrardagur og Óttan felldi sín blátár. Bæði ljóðin birtust í Svartálfadansi sem kom út 1951.

Yfirskriftir þáttanna sem hljóma eru:

Þú ert vor fyrir þúsund árum (You are a thousand year old spring);

Undir hola þagnarskelina (Under the hollow shell of silence);

Frá kaldri ásjónu landsins (From the land's frigid face);

Af ferðum vindanna eirðarlausu (Of the wanderings of restless wind);

Þegar íshjartað slær (When the ice heart beats);

Á mjóum fótleggjum sínum / koma mennirnir eftir hjarninu / með fjöll á herðum sér (On their spindly legs - Men cross snowfields - With mountains on their shoulders)

Útgefið á plötunni Elektra Ensemble 2019.

Frozen state of song [1990-1993] : III. þáttur (af 3) eftir Lukas Ligeti.

Wiener Saxophon-Quartett flytur, en kvartettinn skipa: Susan Fancher, sópransaxófónn ; Sabine Zwick, saxófónn ; Thomas Schön, saxófónn ; Mark Engebretson, saxófónn.

Útgefið á plötunni Reich. Bryars. Ligeti. Carl 1997.

Hvíld (2009, úts. fyrir rödd og píanó 2020) eftir Huga Guðmundsson. Ljóðið orti Snorri Hjartarson. Hildigunnur Einarsdóttir mezzósópran syngur, Guðrún Dalía Salómonsdóttir leikur á píanó. Hljóðritað á tónleikum sem báru yfirskriftina Nýtt og nýrra á Myrkum Músíkdögum 2025.

Umsjónarmaður spjallar um hvaðeina milli himins og jarðar, oft af sögulegu tagi, les forvitnilega texta úr ýmsum áttum, bæði íslenska og erlenda, og reynir af öllum mætti að hafa ofan af fyrir hlustendum þá klukkustund sem þátturinn stendur. Umsjón: Illugi Jökulsson.

Kravténko þarf að berjast á hæl og hnakka til að hverfa ekki inn í Gúlag-eyjaklasa Stalíns eða hreinlega vera tekinn af lífi þegar hreinsanir í Sovétríkjunum standa sem hæst.