Bæn og hugleiðing að morgni dags.

Björn Þór Sigbjörnsson og Þórunn Elísabet Bogadóttir fylgja hlustendum inn í daginn, skýra baksvið frétta og ræða við áhugavert fólk um Ísland og umheiminn.

Fjallað var um niðurstöður þjóðaratkvæðagreiðslunnar um ESB mál. Alþingismennirnir Árni Helgason Sjálfstæðisflokki og María Rut Kristinsdóttir Viðreisn fóru yfir málið og framhaldið. Björn Malmquist, fréttamaður í Brussel, ræddi við greinendur hjá Evrópuhugveitu þar í borg og sagði líka frá því sem er á döfinni hjá Evrópusambandinu.

Stangveiðin hefur gengið misjafnlega í sumar, eftir ám og tímabilum og tegundum. Gunnar Bender, ritstjóri Sportveiðiblaðsins, spjallaði um lax, silung og sjóbirting.

Tónlist:

Tíminn og vatnið - Steinn Steinarr,

Það vex eitt blóm fyrir vestan - Imba,

Eftirmæli - Bergþóra Árnadóttir,

Undir birkitré - Svavar Knútur og Kristjana Stefánsdóttir.

07:30

Útvarpsfréttir.

08:30

Gestir úr öllum kimum þjóðfélagsins deila sögu sinni með hlustendum. Umsjón: Sigurlaug M. Jónasdóttir.

Morgunleikfimi með Halldóru Björnsdóttur.

Veðurstofa Íslands.

Dægurflugur og söngvar frá ýmsum tímum.

Umsjón: Jónatan Garðarsson.

Rúnar Hafdal Halldórsson lést 23 ára gamall af slysförum árið 1971 og skildi eftir sig nokkur kvæði. Þrjú þeirra höfðu verið birt á prenti í tímaritinu Eimreiðinni og fleiri ljóð í skólablaði Menntaskólans á Laugarvatni. Hörður Torfason samdi lög við þrjú þessara kvæða sem komu út á fyrstu stóru plötu hans. Ári eftir andlát Rúnars Hafdals kom út bókin Sólris; ljóð og laust mál. Það hafa verið samin lög við nokkur kvæða hans. Hörður bætti við einu lagi sem kom á annarri plötu hans og Karl Sighvatsson samdi lag við hluta ljóðsins Brot úr sögu kapítalismans í Víetnam, sem heitir Hugleiðing. Þar að auki er Guðmundur Hermannsson höfundur fjögurra laga sem komu út á sólóplötu hans sem fékk nafnið Í tilefni dagsins.

Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.

netfang: [email protected]

Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.

Mannlegi þátturinn fór aftur í gang í dag eftir sumarfrí og þátturinn Sumarmál hefur runnið sitt skeið. Eins og undanfarin haust munum við á næstu mánudögum fara í svokallaðan leikhúsrúnt, þar sem við fáum að heyra hvað verður á fjölum leikhúsanna í vetur. Við byrjuðum í dag á því að ræða við Egil Heiðar Anton Pálsson Borgarleikhússtjóra og það sem verður þar á fjölunum í vetur.

Helga Lára Þorsteinsdóttir, safnstjóri RÚV, kom svo til okkar með gullmola úr safni RÚV, pistil frá árinu 1949 sem Geir Aðils, fréttaritari RÚV í Kaupmannahöfn sendi heim. Geir segir þar t.d. frá því þegar skömmtun var aflétt eftir Heimsstyrjöldina, Fegrunarfélagi Kaupmannahafnar og fleiru.

Og lesandi vikunnar í Mannlega þættinum í þetta sinn var Elínborg Sturludóttir dómkirkjuprestur. Við fengum að heyra hvaða bækur hún hefur verið að lesa undanfarið og hvaða bækur og höfundar hafa haft mest áhrif á hana í gegnum tíðina:

Systkinaerjurnar e. Moa Herngren

Kæri fáviti e. Virginie Despentes

Jakaranda e. Gael Faye

Salka Valka, Vefarinn mikli frá Kasmír og Sjálfstætt fólk

Tónlist í þættinum í dag:

Reykjavík / Spilverk þjóðanna (Spilverk Þjóðanna)

Þrisvar í viku / Bítlavinafélagið (Jón Ólafsson)

Greidd skuld er glatað fé / Fánar (Magnús R. Einarsson, Ásgeir Óskarsson og Haraldur Þorsteinsson)

UMSJÓN: GUNNAR HANSSON OG GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR

Dánarfregnir.

Yfirlit hádegisfrétta kl. 12 virka daga.

Fólk úr ýmsum áttum flytur stuttar hugleiðingar sem tengjast sama umfjöllunarefni.

Hugleiðingu dagsins um vind á Karólína Rós Ólafsdóttir skáld og blaðamaður.

Íslenskt lag eða tónverk.

Útvarpsfréttir.

Sýn sendir út sinn síðasta sjónvarpsfréttatíma í kvöld. Á annan tug starfsmanna var sagt upp. Menningarráðherra segir greinilegt að staðan á fjölmiðlamarkaði sé bæði viðkvæm og erfið.

Skiptar skoðanir eru um það hvort rétt sé að draga aðildarumsókn Íslands að ESB frá 2009 formlega til baka eftir þjóðaratkvæðagreiðsluna um helgina. Þetta sagði utanríkisráðherra að loknum fundi með utanríkismálanefnd Alþingis í morgun.

SJÁ-samtökin segjast hafa varið um 80 milljónum í styrki til kosningabaráttunnar í aðdraganda þjóðaratkvæðagreiðslunnar um ESB. Áfram Ísland setti rúmlega 90 milljónir í sína baráttu. Litlar sem engar reglur gilda um fjármögnun og netbaráttu hreyfinganna.

Bandaríkjamenn og Íranar skiptust á árásum í gærkvöld og nótt í fyrsta sinn í mánuð. Íranar hafa hertekið flutningaskip á Hormússundi.

Áhöfn ferju sem hvolfdi undan ströndum Kýpur í gær hefur verið handtekin. Minnst átta farþegar fórust og átján er saknað.

Skagfirðingar eru beðnir um að fara sparlega með neysluvatn. Lítið er í vatnsbólum. Bora á tvær rannsóknarholur á næstu vikum .

Ísland mætir Tyrkjum í kvöld í undankeppni heimsmeistaramóts karla í körfubolta. Sérfræðingur telur að heimavöllurinn gæti skipt sköpum gegn sterku liði Tyrkja.

Daglegur þáttur um stór og lítil fréttamál í umsjón Inga Freys Vilhjámssonar og Ingvars Þórs Björnssonar.

Sigríður Dögg Auðunsdóttir, formaður Blaðamannafélags Íslands, segir að sú ákvörðun stjórnenda Sýnar að hætta með sjónvarpsfréttir sé gríðarleg vonbrigði.

Sýn greindi frá þessu í tilkynningu til Kauphallar Íslands núna í morgun. Síðasti kvöldfréttatími Sýnar verður í kvöld. Með þessu lýkur 40 ára samfelldri sögu kvöldfrétta á Sýn og fyrrirennara Sýnar, Stöðvar 2. Fyrsti fréttatíminn á Stöð 2 var sendur út þann 9. október árið 1986.

Fjallað er um þessa ákvörðun og hún sett í samhengi við þá ákvörðun að Sýn seldi ekki stóran hluta af fjölmiðlum sínum til Símans fyrir 5,25 milljarða króna líkt og til stóð. Sýn skilaði árshlutauppgjöri í síðustu viku sem Björn Steinar Birgisson greinandi ræðir um.

Umsjón: Ingi Freyr Vilhjálmsson

Haustið 1942 slapp ungur maður á Melrakkasléttu lifandi undan loftárás þýskrar sprengjuflugvélar. Hvað lá að baki árásinni og var þessi atburður einsdæmi? Hvað voru Þjóðverjar að þvælast á norðausturhorninu og var einhvern tímann hætta á stórfelldum árásum á Íslandi? Árni Árnason leitar svara við þessum spurningum og fleirum.

Sígild og samtímatónlist frá ýmsum tímum. Íslenskt og erlent í bland.

Tónlistin í þættinum:

Sixième quatuor, Sz. 114 (1939) eftir Béla Bartók. Kvartettinn Quatour Végh leikur.

Verkið er í 4 þáttum:

1. Mesto - Piu mosso, pesante

2. Mesto - Marcia

3. Mesto - Burletta

4. Mesto

Útgefið á plötunni Quatuors no 5 & 6 árið 1986.

The Fruit of Silence eftir Peteris Vasks. Verkið var útsett af George Morton fyrir harmóníku, víbrafón og strengjasveit. Ksenija Sidorova leikur á harmóníku með Eistnesku hátíðarhljómsveitinni (e. Estonian Festival Orchestra), stjórnandi er Paavo Järvi. Hljóðritun gerð í júlí 2025 á Pärnu-tónlistarhátíðinni (e. Pärnu Music-Festival) Útg. á plötunni Prophecy árið 2026.

Strengjakvartett nr. 2, The surreal 1960/2005 eftir Atla Heimi Sveinsson.

Strokkvartettinn Siggi leikur, en hann er svo skipaður:

Á fiðlur leika Helga Þóra Björgvinsdóttir og Una Sveinbjarnardóttir; Þórunn Ósk Marinósdóttir á víólu og Sigurður Bjarki Gunnarsson, selló. Útg. á plötunni The Complete String Quartets 2023.

Deuxième Arabesque (úr Deux Arabesques) eftir Claude Debussy. Brodsky-kvartettinn leikur, en hann skipa: Krysia Osostowicz (fyrsta fiðla); Ian Belton (önnur fiðla); Paul Cassidy, (víóla) og Jacqueline Thomas (selló).

Upptökur fóru fram í St Michael’s Church, Highgate, London 4.–6. apríl 2022. Útg. árið 2023 á plötunni Golden Oldies – More Favourite Encores.

Die Forelle D 550 eftir Franz Schubert. Ljóðið er eftir Christian Friedrich Daniel Schubart. Benjamin Britten útsetti fyrir hljómsveit. Anne Sofie von Otter mezzo-sópran syngur, Kammersveit Evrópu (e. Chamber Orchestra of Europe) leikur með undir stjórn Claudio Abbado. Útgefið á plötunni Schubert Lieder with orchestra árið 2003.

Þáttur um bókmenntir, bæði hér heima og úti í heimi. Hlustendum er fylgt í gegnum lestur athyglisverðra bókmenntaverka og rætt við höfunda, útgefendur og fræðimenn um stefnur, strauma, tákn og tilvísanir.

Umsjón: Jóhannes Ólafsson.

Tvær ljóðabækur reka á fjörur okkar í þætti dagsins. Ein er frá því í vor, hin er haustbók sem kom út um það leyti sem almyrkvinn umtalaði á sólu reið hér yfir. Bækurnar eiga sitthvað sameiginlegt, þær draga báðar fram myndir úr fortíðinni þar sem leitað er í æskuminningarnar og báðar hafa þær að geyma ljóð sem bregða á náttúruna nýrri birtu eða framandgera það sem alla jafna telst hversdagslegt og bæði skáld blanda saman raunsæi og fantasíu. Titlar beggja eru sóttir í fortíð, glataða menningu eða orðaforða sem tengir þær við hið goðsagnakennda. Þetta eru ljóðabækurnar Mánahjörð eftir Kára Tulinius og Köngurváfa eftir Arndísi Þórarinsdóttur. Við ætlum að hitta bæði skáldin í þætti dagsins, heyra ljóð úr bókunum og spjalla um kveðskapinn.

Viðmælendur: Kári Tulinius og Arndís Þórarinsdóttir.

Útvarpsfréttir.

Þáttur fyrir áhugafólk um listir og menningu. Ljósi varpað á það sem efst er á baugi hverju sinni, menningin nær og fjær skoðuð frá ólíkum sjónarhornum og skapandi miðlar settir undir smásjána.

Umsjón: Halla Harðardóttir og Melkorka Ólafsdóttir.

Sýningin Saumó er hluti af sýningaröðinni Heimsókn á Hönnunarsafni Íslands og er viðfangsefnið hlutverk og form saumaklúbba nú á tímum. En á sýningunni upplifa gestir sig sem „flugu á vegg“ og fá að gægjast inn í ólíka klúbba. Katla Einarsdóttir, grafískur hönnuður, er sýningarstjóri Saumó en hún hefur áður rannsakað viðhorf til hönnunar, handverka og föndurs. Við ræðum við Kötlu í þættinum.

Áki Frostason, listamaður og tónlistarmaður, lagði, í sumar, legstein við gömlu BSO-lóðina við Strandgötu á Akureyri en nýlega var Bifreiðastöð Oddeyrar á Akureyri gert að víkja þar af lóðinni þar sem hún hafði staðið í um 70 ár. Við ræðum við Áka um gjörninginn.

Popp og pólitík

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.

Við kynnum nýjan liðsmann í Lestinni. Fríða Þorkelsdóttir mun leysa Lóu af næstu vikurnar.

Hún kíkti upp í Kópavog um helgina, en þar er mikið um að vera þessa dagana - Hamraborg Festival fer fram í sjötta sinn. Listakonan Silfrún Una Guðlaugsdóttir segir frá gjörningi sínum sem fram fór í bílakjallara í Hamraborginni en þar bauð hún upp á bíladans, tónlist, öskrandi hljólreiðafólk og labradora, meðal annars.

Við veltum svo fyrir okkur stöðu fjölmiðla. Í kvöld fer í loftið síðasti kvöldfréttatími Sýnar - eða Stöðvar 2 eins og hún hét lengi. Það eru rétt tæp 40 ár frá því að stöðin hóf að sjónvarpa fréttum og hefur verið mikilvægur hluti af íslensku fjölmiðlalandslagi. En nú verður slökkt á myndavélunum, Hvað segir þetta um stöðu fjölmiðlunar og blaðamennsku á Íslandi í dag, geta hlaðvörp og vefmiðlar tekið keflinu og hvað þýðir þetta fyrir lýðræðið og samfélagslega umræðu í landinu. Við ræðum við Eyrúnu Magnúsdóttur og Eirík Hjálmarsson.

Fréttir

Fréttir og fréttaskýringar í útvarpi, þar sem kafað er dýpra í málin, þau sett í stærra samhengi og skýringa leitað.

Nokkur vel valin lög

Nokkur vel valin lög

Lagalistinn:

Elísabet Erlingsdóttir, Guðrún Anna Kristinsdóttir - Svanasöngur á heiði.

Tríó Mýr - 08 Lauliku lapsepóli.

Tengholm, Johan, Silva Þórðardóttir, Anna Gréta Sigurðardóttir - Vindarna sucka uti skogarna (with Johan Tengholm and Silva Þórðardóttir).

Einar Guðmundsson - Að ganga í dans.

Beatles, The - Lovely Rita.

Solange - My Skin My Logo.

frá Veðurstofu Íslands

Dánarfregnir.

Hljóðritun frá tónleikunum Klassíkin okkar, föstudaginn 28. ágúst 2026

Daníel Bjarnason hljómsveitarstjóri

Álfheiður Erla Guðmundsdóttir einsöngvari

Ásta Dóra Finnsdóttir einleikari

Bryndís Guðjónsdóttir einsöngvari

Elmar Gilbertsson einsöngvari

Unnsteinn Manuel Stefánsson einsöngvari

Karlakór Reykjavíkur

Kynnar:

Halla Oddný Magnúsdóttir & Unnsteinn Manuel

Stefánsson

Hljóðritun og frágangur: Georg Magnússon

Efnisskrá:

B. Smetana - Selda brúðurinn, forleikur

Björk Guðmundsdóttir - Anchor song

W. A. Mozart - Kór prestanna úr Töfraflautunni

Magnús Eiríksson - Vals nr. 1 (úts. Þórður Magnússon)

G. Puccini - Che gelida manina- Elmar Gilbertsson

G. Puccini - Mi chiamano Mimi - Bryndís Guðjónsdóttir

G. Puccini - O soave fanciulla - Elmar + Bryndís

W. Stenhammar - Mellanspel ur Sangen

J.S.Bach-Pno.konsert nr. 1 í d-moll, Allegro - Ásta Dóra Finnsdóttir

G. Donizetti - Una furtiva lagrima - Elmar

J. Sibelius - Arioso, op.3 - Álfheiður Erla Guðmundsdóttir

Páll Ísólfsson - Brennið þið vitar - kór

P. Tchaikovsky - Symphony No.4, lokakafli

Haustið 1942 slapp ungur maður á Melrakkasléttu lifandi undan loftárás þýskrar sprengjuflugvélar. Hvað lá að baki árásinni og var þessi atburður einsdæmi? Hvað voru Þjóðverjar að þvælast á norðausturhorninu og var einhvern tímann hætta á stórfelldum árásum á Íslandi? Árni Árnason leitar svara við þessum spurningum og fleirum.

Að loknum 9. lestri Völsunga sögu ræðir Anna Margrét Sigurðardóttir við Helga Skúla Kjartansson sagnfræðing um Húna og Atla Húnakonung (15,21 mín.)

Frumflutt 01.04.1993

frá Veðurstofu Íslands

Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.

netfang: [email protected]

Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.

Mannlegi þátturinn fór aftur í gang í dag eftir sumarfrí og þátturinn Sumarmál hefur runnið sitt skeið. Eins og undanfarin haust munum við á næstu mánudögum fara í svokallaðan leikhúsrúnt, þar sem við fáum að heyra hvað verður á fjölum leikhúsanna í vetur. Við byrjuðum í dag á því að ræða við Egil Heiðar Anton Pálsson Borgarleikhússtjóra og það sem verður þar á fjölunum í vetur.

Helga Lára Þorsteinsdóttir, safnstjóri RÚV, kom svo til okkar með gullmola úr safni RÚV, pistil frá árinu 1949 sem Geir Aðils, fréttaritari RÚV í Kaupmannahöfn sendi heim. Geir segir þar t.d. frá því þegar skömmtun var aflétt eftir Heimsstyrjöldina, Fegrunarfélagi Kaupmannahafnar og fleiru.

Og lesandi vikunnar í Mannlega þættinum í þetta sinn var Elínborg Sturludóttir dómkirkjuprestur. Við fengum að heyra hvaða bækur hún hefur verið að lesa undanfarið og hvaða bækur og höfundar hafa haft mest áhrif á hana í gegnum tíðina:

Systkinaerjurnar e. Moa Herngren

Kæri fáviti e. Virginie Despentes

Jakaranda e. Gael Faye

Salka Valka, Vefarinn mikli frá Kasmír og Sjálfstætt fólk

Tónlist í þættinum í dag:

Reykjavík / Spilverk þjóðanna (Spilverk Þjóðanna)

Þrisvar í viku / Bítlavinafélagið (Jón Ólafsson)

Greidd skuld er glatað fé / Fánar (Magnús R. Einarsson, Ásgeir Óskarsson og Haraldur Þorsteinsson)

UMSJÓN: GUNNAR HANSSON OG GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR

Popp og pólitík

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.

Við kynnum nýjan liðsmann í Lestinni. Fríða Þorkelsdóttir mun leysa Lóu af næstu vikurnar.

Hún kíkti upp í Kópavog um helgina, en þar er mikið um að vera þessa dagana - Hamraborg Festival fer fram í sjötta sinn. Listakonan Silfrún Una Guðlaugsdóttir segir frá gjörningi sínum sem fram fór í bílakjallara í Hamraborginni en þar bauð hún upp á bíladans, tónlist, öskrandi hljólreiðafólk og labradora, meðal annars.

Við veltum svo fyrir okkur stöðu fjölmiðla. Í kvöld fer í loftið síðasti kvöldfréttatími Sýnar - eða Stöðvar 2 eins og hún hét lengi. Það eru rétt tæp 40 ár frá því að stöðin hóf að sjónvarpa fréttum og hefur verið mikilvægur hluti af íslensku fjölmiðlalandslagi. En nú verður slökkt á myndavélunum, Hvað segir þetta um stöðu fjölmiðlunar og blaðamennsku á Íslandi í dag, geta hlaðvörp og vefmiðlar tekið keflinu og hvað þýðir þetta fyrir lýðræðið og samfélagslega umræðu í landinu. Við ræðum við Eyrúnu Magnúsdóttur og Eirík Hjálmarsson.