Gull og grænir skógar - Spilari RÚV

Gull og grænir skógar

Leyft öllum aldurshópum

10. Lyngrósir og brautryðjendastarf Óla í Nátthaga í kjölfar fræsöfnunarleiðangursins 1985

Í maímánuði er tilvalið að staldra við krúnudjásnið í garðinum, lyngrósir eða rhododendron. Rætt er við Ólaf Sturlu Njálsson eða Óla í Nátthaga um lyngrósir sem hann hefur ræktað frá ungingsárum. Þá er rætt um brauðryðjendastarf Óla þegar kemur að þeim tegundum sem komust á legg hér á landi eftir stóra fræsöfnunarleiðangurinn til Alaska 1985. Um er að ræða tegundir sem margar þykja vera sjálfsagður staðalbúnaður á gróðrarstöðvum í dag, svo sem ýmsa úrvalskóna af alaskavíði, jörfavíði, sitkavíði og fjöldi skrautrunnayrkja eins og hélurifs 'Rökkva' og sveighyrnir 'Roði' svo örfá dæmi séu tekin. Undir lok þáttar er nokkuð ítarlegt yfirlit gefið yfir alla þá klóna sem Óli hlúði að og valdi til framleiðslu.

Viðmælendur eru Ólafur Sturla Njálsson, Steinar Björgvinsson og Guðríður Helgadóttir.

Birt: 7. maí 2026
Aðgengilegt til: Rennur ekki út
Lengd: 55 mínútur

Gull og grænir skógar

Bryndís Björgvinsdóttir setur upp garðhanskana.

Í þáttunum er fræjum sáð og fróðleik um hvers kyns gróður mokað upp. Fjallað er um garða, skóga, umhirðu og græn svæði – og ekki síst gæðastundirnar í náttúrunni.

Þættir

Tákn rósarinnar: Rósir og sérstaða rósaættarinnar

Í þættinum er fjallað um táknheim rósarinnar meðal annars út frá sögunni, hversdagsmenningu og pólitík. Rifjaðir eru upp atburðir úr fortíðinni þar sem rósir leika stórt hlutverk eins…

18. Rósir: Rósarækt og hinn harðgerustu yrki fyrir íslenskar aðstæður

Í þættinum er fjallað um þá tegund blóma sem hefur heillað okkur mannfólkið hvað mest og lengst – rósir. Rætt er um táknfræðilegt hlutverk þeirra en þó allra mest um rósarækt á Íslandi…

17. Ísland á tertíer og ísöld: Gróðurvendingar og nýtt upphaf íslensku flórunnar.

Í þættinum er fjallað um gróður á Íslandi á öldunum fyrir ísöld þegar loftlag var hlýrra eða á hinu svokallaða tertíer-tímabili jarðsögunnar. Ýmsar minjar frá þeim tíma sýna að hér…

16. Vesturbæjarvíðir, Schierbeck–reynirinn og garðfuglagróður

Í lokaþætti þáttaraðarinnar er fjallað um sögufræg tré en einnig gróður sem garðfuglar geta notið góðs af. Rætt er sérstaklega um hlíðaramal í samhengi við fuglafóðrun en runninn hefur…

15. Garðurinn, skipulag og limgerðin stór og smá

Í þættinum er fjallað um hlutverk og skipulag limgerða. Limgerði hafa lengi verið nýtt til að skipta upp landi, stýra umferð, fela svæði og prýða. Rætt er um limgerði í sögulegu samhengi,…

14. Gróður gerir meira en að þekja: Ilmur, angan, lykt, áferð og skógarbað

Gróður er gjarnan skoðaður út frá sjónrænum áherslum en í þessum þætti er helst dvalið við gróður sem ilmar, allt frá nýslegnu grasi til eplarósar, anganmöðru, geislasóps og balsamþins.

13. Garðagróður frá Kína: Fjölbreyttar kínverskar plöntur, fræsöfnun Joseph Rock og framtíðarhljómur

Í þættinum er haldið í ferðalag til Kína út frá vel þekktum garðagróðri á Íslandi. Kastljósinu er beint sérstaklega að fjölæringum, gulbambus, reynitegundum og runnum frá Kína. Fjallað…

12. Skjól og ætur garðagróður

Í þættinum er fjallað um um skjól, skjólbelti og skjólveggi – en einnig um fjölbreyttar tegundir garðagróðurs sem má leggja sér til munns. Gefin eru ráð varðandi skjólbeltagerð og…

11. Jarðsögulegt samhengi plantna: súrefnisbyltingin, viðarvöxtur, blómgun og sveppir

Í ellefta þætti af Gulli og grænum skógum er fjallað um tilkomu planta og þróun þeirra í jarðsögulegu samhengi. Fjallað er um ýmis einkenni sem plöntur hafa þróað með sér allt frá…

10. Lyngrósir og brautryðjendastarf Óla í Nátthaga í kjölfar fræsöfnunarleiðangursins 1985

Í maímánuði er tilvalið að staldra við krúnudjásnið í garðinum, lyngrósir eða rhododendron. Rætt er við Ólaf Sturlu Njálsson eða Óla í Nátthaga um lyngrósir sem hann hefur ræktað frá…

9. Stofuplöntur: umhirða, tengsl og sögulegt samhengi

Í þessum níunda þætti Gulls og grænna skóga er rætt um stofuplöntur sem stofustáss, ástríðu, minjagripi, nytjaplöntur og fleira. Rætt er um umhirðu stofuplanta s.s. áburðargjöf og…

8. Garðyrkjuskólinn, Bananahúsið og gróður sem gjafir.

Í þessum áttunda þætti Gulls og grænna skóga er rætt um Garðyrkjuskólann Reykjum, mikilvægi námsins og þær fágætu tegundir sem þar má finna – sérstaklega í Bananahúsinu. Rætt er við…

7. Gróður frá suðurhveli jarðar, stofugreni og vendingar á Nýja–Sjálandi.

Í þættinum er ferðast um suðurhöf í gegnum íslenskan garðagróður sem á heimkynni sín á suðurhveli jarðar – í Argentínu, Síle, Ástralíu og Nýja–Sjálandi. Sérstaklega er fjallað um apahrelli…

6. Vorhretið 1963 og nýlegri áföll

Í þættinum er leitast við að kafa ofan í afleiðingar páskahretsins mikla 9. apríl 1963 sem markar viss kaflaskil í gróðursögu landsins. Í kjölfarið er rætt um nýlegri áföll, eins og…

5. Fjölæringar

Í þættinum er rætt um fjölæringa sem gefið hafa góða raun. Dalaliljan (liljur vallarins) og þistill eru skoðuð sérstaklega út frá táknrænu og kristnu samhengi. Rætt er um fjölæringa…

4. Vorblómgun: Páskaliljur, býflugur, töfratré og kúrileyjakirsi

Í þessum þætti er fjallað um nokkrar vorblómstrandi tegundir – til að mynda páskaliljur, töfratré og kúrileyjakirsi (rósakirsi – cherry blossom). Nokkrur vorblóm eru skoðaðar út frá…

3. Skógurinn sem samspil og rými - Alþjóðadagur skóga

Í þessum þriðja þætti er fjallað um samvinnu mismunandi tegunda í skógum – hvoru tveggja út frá vísindum og ævintýrum. Rætt er um jákvæð skynáhrif og leyndardóma skógarins. Þátturinn…

2. Sitkagreni, alaskaösp og keðjusögin

Í þættinum er rýnt í risaeðlurnar í umhverfi okkar – alaskaaspir og sitkagreni. Rætt er um fellingar á stórum trjám. Þátturinn hverfist þá einnig um keðjusögina og þá sem vinna með…

1. Garðurinn og sígrænn gróður

Í þættinum er rýnt í garðinn sem vettvang garðyrkjumannsins. Rætt er um heilnæm áhrif garðyrkju. Sérstök áhersla er lögð á sígrænan garðagróður.

,