Bæn og hugleiðing að morgni dags.

Aðgengilegt til: Rennur ekki út.

Lengd: 6 mín.

Umsjónarfólk segir frá tímabili í ævi sinni og leikur tónlist sem endurspeglar tímann eða atburði sem sagt er frá.

Tónlist í þættinum:

It's a Heartache - Bonnie Tyler

Baker Street - Gerry Rafferty

Barndommens gade - Anne Linnet

I skovens stille dybe ro - Niels Henning og Kenny Drew

Den Røde Tråd - Shubidua

Blip båt - Kim Larsen

Rosalina - Povl Dissing

Hilsen Til Forårssolen - Povl Dissing

Mormors kolonihavehus - Eva Madsen

Mellem dig og mig - Anne Dorte Michelsen

Indianer - Tøsedrengene

Aðgengilegt til: Rennur ekki út.

Lengd: 52 mín.

• Endurflutt

Útvarpsfréttir.

Aðgengilegt til: Rennur ekki út.

Lengd: 5 mín.

Umsjón: Una Margrét Jónsdóttir.

Mannfjöldi eða múgur getur verið hrikalegt afl, þar sem hundruð eða jafnvel þúsundir manna virðast fá eina hópsál. Aflið getur verið jákvætt, eins og þegar fagnað er gleðiviðburði eða sýnd samkennd við sorgarviðburð, en það getur líka verið hættulegt. Stundum getur það breytt mannkynssögunni, eins og þegar mannfjöldi gerir uppreisn eða byltingu. Í þessum þætti verða lesin brot úr nokkrum bókum þar sem lýst er krafti múgsins, svo sem skáldsögunum „Vesalingarnir“ eftir Victor Hugo, „Saga tveggja borga“ eftir Charles Dickens og „Billy Budd sjóliði“ eftir Herman Melville. Einnig verða flutt brot úr tónverkum þar sem lýst er múg eða miklum mannfjölda, má þar nefna sönglagið „La foule“ eftir Cabral, lag sem Edith Piaf gerði frægt, og atriði úr óperunum „La Boheme“ eftir Puccini, „Billy Budd“ eftir Britten og „Meistarasöngvararnir í Nürnberg“ eftir Wagner. Umsjón með þættinum hefur Una Margrét Jónsdóttir og lesari er Gunnar Hansson.

Er aðgengilegt til 19. desember 2026.

Lengd: 51 mín.

• Endurflutt

Bryndís Björgvinsdóttir setur upp garðhanskana.

Í þáttunum er fræjum sáð og fróðleik um hvers kyns gróður mokað upp. Fjallað er um garða, skóga, umhirðu og græn svæði – og ekki síst gæðastundirnar í náttúrunni.

Í þættinum er fjallað um táknheim rósarinnar meðal annars út frá sögunni, hversdagsmenningu og pólitík. Rifjaðir eru upp atburðir úr fortíðinni þar sem rósir leika stórt hlutverk eins og sögufrægar rósblaðarigningar. Í seinni hluta þáttarins er kastljósinu beint sérstaklega að rósaættinni sem er fjölbreytt og finnst meðal annars í íslensku flórunni. Rætt er um runnamururnar sem skarta sínum oftast gulu blómum langt fram eftir hausti sem og þjóðarblómið holtasóley, maríustakk, fjalldalafífil, Ulleungreynir/Pálmareynir ‘Dodong’, hindber, brómber, hegg og fleira úr rósaætt.

Viðmælendur: Sverrir Gauti Svavarsson, Steinar Björgvinsson og Steinunn Garðarsdóttir.

Aðgengilegt til: Rennur ekki út.

Lengd: 53 mín.

• Endurflutt

frá Veðurstofu Íslands.

Aðgengilegt til: Rennur ekki út.

Lengd: 10 mín.

Óperur og óperettur rötuðu ekki á íslenskt leiksvið fyrr en á fjórða áratug síðustu aldar.

Margar af fyrstu uppfærslunum urðu geysivinsælar en eru flestum gleymdar í dag. Á meðan kreppan lagðist þungt á íslenskt samfélag skemmti fólk sér við að syngja og tralla með persónum úr evrópskum hástéttarævintýrum. Á sviðinu ríkti glaumur og gleði en bak við tjöldin var tekist á.

Umsjón og dagskrárgerð: Bjarni Thor Kristinsson

Tímarnir breytast og menningin með

Óperettan Nitouche sló öll aðsóknarmet hjá Leikfélagi Reykjavíkur árið 1941 og greinilegt var að fólk þyrsti í meira. Á næstu árum urðu miklar breytingar í íslensku samfélagi. Ísland varð lýðveldi, fyrsta íslenska óperettan leit dagsins ljós og amerísk menning og dægurtónlist tóku að hasla sér völl við hlið hinna rótgrónu evrópsku áhrifa. Það var spenna í loftinu, enda opnun Þjóðleikhússins og stofnun Sinfóníuhljómsveitar Íslands á næsta leiti.

Viðmælendur: Árni Heimir Ingólfsson, Guðjón Friðriksson, Þórhildur Þorleifsdóttir, Una Margrét Jónsdóttir, Ólöf Kolbrún Harðardóttir, Ólafur Rastrick, Páll Baldvin Baldvinsson og Jón Karl Helgason. Lesarar: Pétur Grétarsson og Stefán Jónsson.

Aðgengilegt til: Rennur ekki út.

Lengd: 42 mín.

Sr. Elínborg Gísladóttir sóknarprestur, predikar og þjónar fyrir altari. Organisti er Arnór B Vilbergsson, einsöngvari er Arney Ingibjörg Sigurbjörnsdóttir, Kór Grindavíkurkirkju leiðir sönginn. Ritningarlestra les, Guðrún María Brynjólfsdóttir sóknarnefndarformaður.

Tónlist í messunni:

Fyrir predikun:

Forspil:Öll veröldin fagni fyrir Drottni sálmur nr 255. Sbr. Sl. 100 Egil Hovland

Númer 390 Líður að dögun Heiti lags/sálms Höfundar: Sigríður Guðmarsd- Gelískt þjóðlag

Miskunnabæn nr. 261 Sbr. Matt. 9:27 Lag. L.M Kolisi

Dýrðarsöngur/Gloria nr. 269 Sbr. Luk.2:14 -Lag, Jacques Berthier

565 Færðu mér ljósið T. Aðalsteinn Ásberg Sigurðsson L. Sigurður Flosason

655b Drottinn vakir Höfundar. T. Sigurður T Péutsson L. Gunnar Wennerberg

Eftir predikun

Númer Heyr mína bæn Erlent lag T. Ólafur Gaukur Heiti lags/sálms

459 Syngið Drottni, sól og máni T Kristján Valur Ingólfsson 1971 Lag. Hjálmar H Ragnarsson

Eftirspil: T. Valgeir Skagfjörð Lag. Sarah Mclachlan

Aðgengilegt til: Rennur ekki út.

Lengd: 52 mín.

Íslenskt lag eða tónverk.

Aðgengilegt til: Rennur ekki út.

Lengd: 3 mín.

Útvarpsfréttir.

Rússar og Úkraínumenn gerðu í nótt mannskæðar árásir á báða bóga. Úkraínumenn réðust á olíuinnviði í Moskvu og borgarstjórinn sakar þá um tilraunir til að trufla þingkosningar sem standa yfir.

Dómsmálaráðherra segir kosningalögin ekki besta verkfæri Alþingis og stjórnvalda til að verja byggð í landinu. Misvægi atkvæða eftir kjördæmum sé það mesta hér í Vestur-Evrópu. Ráðherra leggur til að þingmannanefnd vinni upp úr nýjum tillögum um breytingar á kosningalögum.

Forsætisráðherra Danmerkur ætlar ekki að ljóstra upp um allt innihald samnings Danmerkur og Grænlands við Bandaríkin að svo stöddu. Hún er á leið til Bandaríkjanna þar sem hún og Bandaríkjaforseti undirrita samninginn.

Ríkisskattstjóri kannaði ekki nógu vel fjárhagsleg áhrif þess að segja þremur aðalvarðstjórum upp. Þetta segir umboðsmaður Alþingis. Uppsagnir eldra fólks fyrir annað á lægri launum geti falið í sér óbeina mismunun á grundvelli aldurs.

Enska poppstjarnan Ed Sheeran baðst afsökunar á tónleikum í Fíladelfíu í Bandaríkjunum í gærkvöld. Hann hefur legið undir ámæli fyrir að standa ekki með upphitunaratriði sínu vegna yfirlýsinga þess um stuðning við Palestínu.

Plast, netadræsur, baujur og ýmsir skemmtilegir munir verða týndir upp úr Landeyjafjöru í dag í tilefni af alþjóðlega hreinsunardeginum.

Aðgengilegt til: Rennur ekki út.

Lengd: 22 mín.

Í Krakkaheimskviðum fjöllum við um fréttir af því sem gerist ekki á Íslandi, en tengist því samt stundum. Karitas kafar í heimsmálin ásamt góðum gestum og fjallar á einfaldan, skýran og skemmtilegan hátt um allt milli himins og jarðar.

Umsjón: Karitas M. Bjarkadóttir

Í þessum þætti Krakkaheimskviða minnumst við þess að nýlega voru 25 ár liðin frá mannskæðustu hryðjuverkum sögunnar. Hvað var það sem gerðist 11. september 2001 og hvernig breyttu þessir atburðir heiminum? Fréttamaðurinn fyrrverandi Logi Bergmann Eiðsson er viðmælandi þáttarins.

Aðgengilegt til: Rennur ekki út.

Lengd: 14 mín.

Gunnar Hansson og Sólveig Jónsdóttir fóru nýverið til Derry á Norður Írlandi og tóku viðtöl við fólk sem var á staðnum og missti jafnvel fjölskyldumeðlimi í skotárásunum blóðuga sunnudaginn fyrir hálfri öld, 30. janúar 1972. Þau rekja forsöguna, aðdragandann og atburði þessa örlagaríka dags, afleiðingarnar og ófriðinn sem stóð í 30 ár eftir þetta.

Fimmtíu ár eru nú liðin frá einum afdrifaríkasta atburði The Troubles, óaldarinnar á Norður-Írlandi, sem stóð yfir á árunum 1968-1998.

Þann 30. janúar 1972 efndu kaþólikkar til friðsamlegrar réttindagöngu í borginni Derry þar sem þeir kröfðust aukinna borgaralegra réttinda en fátækt, atvinnuleysi og húsnæðisskortur hafði verið hlutskipti langflestra kaþólskra fjölskyldna í landinu áratugum saman.

Þegar nokkuð var liðið á gönguna hóf fyrsta fallhlífaherdeild breska hersins, Para 1, að skjóta á göngufólk og eftir aðeins nokkrar mínútur af algjörri ringulreið lágu þrettán í valnum. Fimmtán særðust og einn af þeim lést síðar af sárum sínum.

Í kjölfarið á þessum hræðilega atburði hörðnuðu átökin á Norður-Írlandi gríðarlega og áttu eftir að kosta fleiri en 3500 mannslíf áður en friðarsamkomulag var loks undirritað árið 1998.

Í fyrri þættinum er forsaga átakanna rifjuð upp um sögu misskiptingar og kúgunar af hálfu Englendinga sem hafði litað líf Íra öldum saman. Við rekjum ástæður þess að landinu var skipt upp í Írland og Norður-Írland og hvað varð til þess að árið 1968 blossuðu átökin upp á milli fylkinga mótmælenda og kaþólikka í landinu. Bloody Sunday breytti öllu, ekki aðeins fyrir þróun átakanna, sem hörðnuðu til mikilla muna, heldur umturnaði hann lífi ótal fólks sem nú stóð uppi sem fjölskyldur fórnarlamba voðaverkanna sem breski herinn framdi þennan dag.

Þátturinn er að stórum hluta byggður á lýsingum þeirra sem upplifðu tíma átakanna og þennan afdrifaríka, blóðuga sunnudag. Sum þeirra eru enn í dag að takast á við afleiðingar hans, hálfri öld síðar.

Viðmælendur í 1. þætti í þeirri röð sem þau birtast:

Bridgeen Sharkey,

Patsy Okane,

Margaret Armstrong,

Sinéad Cooper

Bronagh Cooper

Ursula Clifford

Kevin McDaid,

Bridie Gallagher,

Einnig heyrist í Brian Faulkner fyrrverandi forsætisráðherra Norður-Írlands.

Íslenskar raddir:

Guðrún Hálfdánardóttir

Guðrún Gunnarsdóttir

Hulda Geirsdóttir

Vera Illugadóttir

Þorgerður Ása Aðalsteinsdóttir

Þórhildur Ólafsdóttir

Guðni Tómasson

Jórunn Sigurðardóttir

Pétur Grétarsson

Tónlist:

Some Mother's Son (Ógánaigh Óig) e. Bill Wheelan.

Aðgengilegt til: Rennur ekki út.

Lengd: 48 mín.

• Endurflutt

Þáttur fyrir áhugafólk um listir og menningu. Ljósi varpað á það sem efst er á baugi hverju sinni, menningin nær og fjær skoðuð frá ólíkum sjónarhornum og skapandi miðlar settir undir smásjána.

Aðgengilegt til: Rennur ekki út.

Lengd: 55 mín.

Úrval úr Lestarþáttum vikunnar.

Aðgengilegt til: Rennur ekki út.

Lengd: 1 klst.

Útvarpsfréttir.

Aðgengilegt til: Rennur ekki út.

Lengd: 5 mín.

Frelsissveitin (Iceland’s Liberation Orchestra) frumflutti nýtt verk eftir Hauk Gröndal á Djasshátíð Reykjavíkur í Norðurljósum Hörpu föstudaginn 28. ágúst kl 19.

Píanókonsert skrifaðan fyrir Davíð Þór Jónsson og Frelsissveitina.

Þátturinn hefst á viðtali Péturs Grétarssonar við Hauk Görndal og Davíð Þór Jónsson, um samstarfið og verkið, sem er ca. 50 mín. að lengd í 7 þáttum. Þar er teflt fram ótal litbrigðum, frjálsum spuna og skrifuðum köflum. Raddir sveitarinnar fá allar að njóta sín í telepatísku samspil nokkurra af færustu spunahljóðfæraleikurum Íslandsjazzins.

Flytjendur voru:

Davíð Þór Jónsson | píanó

Haukur Gröndal | saxófónn

Óskar Guðjónsson | saxófónn

Ólafur Jónsson | saxófónn

Snorri Sigurðarson | trompet

Sólveig Magnúsdóttir | flauta

Birgir Steinn Theódórsson | bassi

Matthías Hemstock | trommur

Aðgengilegt til: Rennur ekki út.

Lengd: 1 klst. 8 mín.

Þáttur um íslensku og önnur mál.

Umsjón: Anna Sigríður Þráinsdóttir, Atli Sigþórsson og Guðrún Línberg Guðjónsdóttir

Þáttur um íslenskt mál og önnur mál.

Umsjón: Anna Sigríður Þráinsdóttir og Guðrún Línberg Guðjónsdóttir.

Fræðileg skrif eru ákveðin tegund ritunar sem einkennist af hlutleysi, gagnrýninni greiningu og röksemdafærslu þar sem vísað er til annarrar fræðilegrar þekkingar. Við ræddum við Baldur Sigurðsson, prófessor emeritus, sem stofnaði ritver menntavísindasviðs Háskóla Íslands á sínum tíma og var forstöðumaður þess um árabil og Sigrúnu Tómasdóttur, uppeldis- og menntunarfræðing, sem rannsakaði fræðileg skrif nokkurra meistaranema við Háskóla Íslands árið 2015 í samhengi við aðstoð sem hægt er að fá í ritveri.

Er aðgengilegt til 20. september 2027.

Lengd: 30 mín.

• Endurflutt

Fréttir

Aðgengilegt til: Rennur ekki út.

Lengd: 10 mín.

Hvernig rataði Hafmeyja Nínu Sæmundsson í Tjörnina í Reykjavík? Og hvað varð til þess að hún var sprengd í loft upp? Var glæpurinn fagurfræðilegur eða pólitískur? Var þetta hatursglæpur eða hrein skemmdarfýsn? Og hvernig tengjast módernistar, þjóðernissinnar, Hollywood og heitar ástir ráðgátunni? Í þessari sex þátta seríu kafar Halla Harðardóttir í best geymda leyndarmál íslenskrar listasögu, skoðar söguna í nýju ljósi og miðlar spennandi tilgátum.

Saga Nínu sem ólst upp í torfbæ, braust til mennta í Kaupmannahöfn og hélt svo til Parísar, Rómar, New York og Hollywood. Hvar staðsetjum við Nínu í listasögunni og afhverju þótti hún gamaldags þegar hún sneri aftur heim?

Aðgengilegt til: Rennur ekki út.

Lengd: 38 mín.

frá Veðurstofu Íslands

Aðgengilegt til: Rennur ekki út.

Lengd: 5 mín.

Umsjón: Svanhildur Jakobsdóttir.

Er aðgengilegt til 20. september 2027.

Lengd: 39 mín.

• Endurflutt

Fréttaskýringaþáttur sem fjallar á ítarlegan og lifandi hátt um heimsmálin, um allt það sem ekki gerist á Íslandi.

Umsjón: Birta Björnsdóttir og Bjarni Pétur Jónsson.

Nærri 38 ár eru liðin síðan flugvél Pan Am var sprengd yfir skoska bænum Lockerbie en réttarhöld í málinu eru í undirbúningi. Þeim var þó frestað skyndilega í ágúst þegar ný sönnunargögn komu fram. Kona sem missti föður sinn í hryðjuverkunum telur réttarhöldin geta markað einhvers konar endalok. Ólöf Ragnarsdóttir talar við hana í Heimskviðum í dag.

Svo fjöllum við um ríkustu konu Rússlands síðustu fimm árin, en hún á og rekur netverslunarrisann Wildberries. Brynja Dögg Friðriksdóttir kynnti sér sögu þessarar konu og Wildberries, en árásir úkraínuhers frá því um miðjan júlí en árásirnar hafa markað ákveðin þáttaskil í átökunum milli Rússa og Úkraínumanna og hin sértæka hernaðaraðgerð Rússa líkt og innrásin kallast í Rússlandi, er komin mikið nær hinum almenna borgara í Rússlandi.

Aðgengilegt til: Rennur ekki út.

Lengd: 44 mín.

Óperur og óperettur rötuðu ekki á íslenskt leiksvið fyrr en á fjórða áratug síðustu aldar.

Margar af fyrstu uppfærslunum urðu geysivinsælar en eru flestum gleymdar í dag. Á meðan kreppan lagðist þungt á íslenskt samfélag skemmti fólk sér við að syngja og tralla með persónum úr evrópskum hástéttarævintýrum. Á sviðinu ríkti glaumur og gleði en bak við tjöldin var tekist á.

Umsjón og dagskrárgerð: Bjarni Thor Kristinsson

Tímarnir breytast og menningin með

Óperettan Nitouche sló öll aðsóknarmet hjá Leikfélagi Reykjavíkur árið 1941 og greinilegt var að fólk þyrsti í meira. Á næstu árum urðu miklar breytingar í íslensku samfélagi. Ísland varð lýðveldi, fyrsta íslenska óperettan leit dagsins ljós og amerísk menning og dægurtónlist tóku að hasla sér völl við hlið hinna rótgrónu evrópsku áhrifa. Það var spenna í loftinu, enda opnun Þjóðleikhússins og stofnun Sinfóníuhljómsveitar Íslands á næsta leiti.

Viðmælendur: Árni Heimir Ingólfsson, Guðjón Friðriksson, Þórhildur Þorleifsdóttir, Una Margrét Jónsdóttir, Ólöf Kolbrún Harðardóttir, Ólafur Rastrick, Páll Baldvin Baldvinsson og Jón Karl Helgason. Lesarar: Pétur Grétarsson og Stefán Jónsson.

Aðgengilegt til: Rennur ekki út.

Lengd: 42 mín.

• Endurflutt

Veraldarvefur tónlistarinnar. Lagasyrpur héðan og þaðan úr víðri veröld.

Aðgengilegt til: Rennur ekki út.

Lengd: 55 mín.

• Endurflutt

frá Veðurstofu Íslands

Aðgengilegt til: Rennur ekki út.

Lengd: 5 mín.

Sígild og samtímatónlist frá ýmsum tímum. Íslenskt og erlent í bland.

Tónlistin í þættinum:

Fyrsti þáttur af þremur úr verkinu Spil eftir Karólínu Eiríksdóttur. Guðrún S. Birgisdóttir og Martial Nardeau leika á flautur. Útgefið á plötunni Spil árið 1999.

Gaspard de la nuit eftir Maurice Ravel. Angela Hewitt leikur einleik á píanó.

Verið er í þremur þáttum:

1. Ondine

2. Le Gibet

3. Scarbo

Útgefið á The complete solo piano music (Disk 2 af 2) árið 2002.

Lindin í mónum (2010) fyrir sópran og bassaklarinett eftir Ingibjörgu Azimu Guðlaugsdóttur. Snorri Hjartarson orti ljóðið. Kammersveitin Azima Ensemble flytur, en hún er hér í formi dúetts: Margrét Hrafnsdóttir, sópran og Ármann Helgason, bassaklarínetta). Upptaka fór fram í Víðistaðakirkju í Hafnarfirði sumarið 2022. Útgefið á plötunni Logn árið 2022. Lögin á plötunni voru samin á 12 ára tímabili frá árinu 2010-2022.

Langur skuggi (septett) eftir Hauk Tómasson. Kammersveit Reykjavíkur leikur. Hún er svo skipuð: á fiðlur leika Rut Ingólfsdóttir, Júlíana Elín Kjartansdóttir og Sigurlaug Eðvaldsdóttir, Þórunn Ósk Marinósdóttir leikur á víólu; Hrafnkell Orri Egilsson og Sigurður Bjarki Gunnarsson, selló og Richard Korn á kontrabassa.

Verkið er í 6 þáttum:

1. Semplice transparente ;

2. Arcico, ritmico ;

3. Presto nervoso ;

4. Lento, tenace ;

5. Presto, feroce ;

6. Calmo bucolico

Útgefið á plötunni Langur skuggi : kvartettar og septett eftir íslensk tónskáld, árið 2016.

Celos eftir Astor Piazzolla. Gidon Kremer leikur á fiðlu, Vadim Sakharov á píanó, Alois Posch á kontrabassa, Michel Portal á klarinettu og Per Arne Glorvigen á bandoneón. Útgefið á plötunni Hommage à Piazzolla árið 1996.

Aðgengilegt til: Rennur ekki út.

Lengd: 55 mín.

• Endurflutt

Umsjónarmaður spjallar um hvaðeina milli himins og jarðar, oft af sögulegu tagi, les forvitnilega texta úr ýmsum áttum, bæði íslenska og erlenda, og reynir af öllum mætti að hafa ofan af fyrir hlustendum þá klukkustund sem þátturinn stendur. Umsjón: Illugi Jökulsson.

Hjálmar Jónsson í Bólu - öðru nafni skáldið Bólu-Hjálmar - skrifaði ýmsa þjóðsagna- og þjóðlífshætti og hér verður lesinn þáttur hans um Þorbjörgu Kolku, konu sem á að hafa verið uppi á 12. öld, var alin upp hjá huldukonu á Hornströndum en fluttist síðan á Skaga þar sem hún gerðist rómuð sjókona og reri ein á tíæringi.

Aðgengilegt til: Rennur ekki út.

Lengd: 50 mín.