Frosið stríð sem gæti þiðnað

08.04.2016 - 11:22
Í vikunni létu að minnsta kosti þrjátíu manns lífið í skærum í Nagorno-Karabakh, umdeildu héraði í Kákasusfjöllum. Héraðið tilheyrir Aserbaídsjan en meirihluti íbúa þess eru Armenar, og Armenía og Aserbaídsjan hafa eldað grátt silfur um yfirráð í héraðinu um árabil. Þó samið hafi verið um vopnahlé að nýju óttast nú margir að aftur geti brotist út allsherjar stríð vegna héraðsins.

Í ljósi sögunnar á Rás 1 rifjaði upp sögu Nagorno-Karabakh, og hins hryllilega stríðs sem Armenar og Aserar háðu um héraðið um þær mundir sem Sovétríkin voru að líða undir lok.  

Hlusta má á allan þáttinn í spilaranum hér að ofan.

Grimmdarverk og morð á almennum borgurum

Deilan hófst 1988 þegar íbúar Nagorno-Karabakh biðluðu til sovéskra stjórnvalda að fá að sameinast Armeníu, en það tók Kreml ekki í mál. Nagorno-Karabakh hefur síðan lýst yfir sjálfstæði, sem ekkert ríki Sameinuðu þjóðanna viðurkennir.

Stríðið um héraðið stóð í sex ár. Að minnsta kosti þrjátíu þúsund manns létu lífið og hundruð þúsunda lentu á hrakhólum, í héraðinu sem og í Armeníu og Aserbaídsjan.

Bæði Armenar og Aserar frömdu svívirðileg ódæðisverk í stríðinu, og myrtu almenna borgara af grimmd — stjórnvöld í Moskvu sömuleiðis. 

Árangurslausar friðarviðræður

Stríðinu lauk með vopnahléssamningi 1994 en ítrekaðar tilraunir til að semja endanlega um frið og örlög Nagorno-Karabakh hafa enn engan árangur borið. 

Armenía og Aserbaídsjan eru enn í dag erkióvinir og öðru hvoru blossa enn upp átök í héraðinu og á landamærum ríkjanna. Átök vikunnar voru þó með þeim mannskæðustu sem sést hafa frá stríðslokum.

Á meðfylgjandi mynd má sjá 106 ára gamla armenska konu, reiðubúna að verja heimili sitt með AK-47-hríðskotariffli, í þorpinu Degh, í grennd við borgina Goris í suðurhluta Armeníu. Myndin er tekin 1990 og úr myndasafni Sameinuðu þjóðanna.

Í ljósi sögunnar er á dagskrá Rásar 1 á föstudagsmorgnum klukkan 09.05 og endurfluttur á mánudögum klukkan 14.03.

 

Mynd með færslu
Vera Illugadóttir
dagskrárgerðarmaður
Í ljósi sögunnar
Þessi þáttur er í hlaðvarpi