Bæn og hugleiðing að morgni dags.

Björn Þór Sigbjörnsson og Þórunn Elísabet Bogadóttir fylgja hlustendum inn í daginn, skýra baksvið frétta og ræða við áhugavert fólk um Ísland og umheiminn.

07:30

Útvarpsfréttir.

08:30

Gestir úr öllum kimum þjóðfélagsins deila sögu sinni með hlustendum. Umsjón: Sigurlaug M. Jónasdóttir.

Morgunleikfimi með Halldóru Björnsdóttur.

Veðurstofa Íslands.

Umsjón: Kristján Kristjánsson.

Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.

netfang: [email protected]

Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.

Á mánudaginn var alþjóðadagur vitundarvakningar um ofbeldi gegn öldruðum af því tilefni kom varaformaður Landssambands eldri borgara, Sigurður Ágúst Sigurðsson, í þáttinn í dag. Hlutfall einstaklinga 60 ára og eldri mun aukast um tæp 40% á heimsvísu frá 2019-2030 og ofbeldi gegn öldruðum er vanmetið og getur birst í margvíslegri mynd. Sigurður sagði okkur betur frá þessu í þættinum í dag.

Una Emilsdóttir er sérnámslæknir í atvinnu og umhverfislæknisfræði og er við nám og störf í Danmörku. Una segir mikilvægt að vera upplýstur neytandi og að það skipti máli að forðast skaðleg efnaáhrif á líkama og húð með þekkinguna að vopni. Við heyrðum í Unu í dag og forvitnuðumst til dæmis um hvað atvinnu- og umhverfislæknisfræði felur í sér.

Svo kom Jónatan Garðarsson til okkar og hélt áfram að fræða okkur um íslenskt tónlistarfólk og í dag var komið að KK eða Kristjáni Kristjánssyni saxófónleikara, en hann er kunnastur fyrir hljómsveit sína KK sextettinn sem hann starfrækti í um fimmtán ára skeið. Sveitin var vinsælasta danssveit landsins og með henni sungu þekktir söngvarar, til dæmis Ragnar Bjarnason og Ellý Vilhjálms.

Tónlist í þættinum í dag:

Í bláum skugga / Stuðmenn (Sigurður Bjóla Garðarsson)

Á Mallorca / South River Band (Ólafur Þórðarson, texti Helgi Þór Ingason)

Lukta-Gvendur / Alfreð Clausen, Sigrún Jónsdóttir og KK sextett (N. Simon, texti Eiríkur Karl Eiríksson)

9:20 Special / KK sextett (J. Palmer, Earle Warren & W. Engwick)

UMSJÓN: GUNNAR HANSSON OG GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR

Dánarfregnir.

Yfirlit hádegisfrétta kl. 12 virka daga.

Fólk úr ýmsum áttum flytur stuttar hugleiðingar sem tengjast sama umfjöllunarefni.

Umsjón hefur Guðmundur Óli Scheving.

Íslenskt lag eða tónverk.

Útvarpsfréttir.

Kveðið er á um eftirlit með förgun auðgaðs úrans, tímamörk á hafnbann, umferð um Hormússund og fullgildingu endanlegs samkomulags í viljayfirlýsingu Bandaríkjanna og Írans. Viðbrögðin eru blendin. Sérfræðingur segir horfur á olíumarkaði jákvæðar en þó þurfi að sjá hvert framhaldið verður.

Landsréttur kveður í dag upp dóm í hryðjuverkamálinu, í annað sinn.

Skorið verður niður um fjóra milljarða króna á ári í framhaldsskólum samkvæmt nýrri fjármálaáætlun. Skólameistari Menntaskólans á Akureyri segir stöðuna grafalvarlega.

Bandarísk stjórnvöld ætla að endurskoða veru hersins í Evrópu, þannig að ríki álfunnar taki forystu í vörnum. Varnarmálaráðherra Bandaríkjanna tilkynnti þetta á fundi NATO-ríkjanna í morgun.

Utanríkisráðherra Íslands segir að samstarf Íslands og Kanada í varnarmálum verði uppfært og endurskoðað.

Fimm lifandi hrossagaukar og yfir hundrað egg villtra fugla fundust í fórum erlends pars á leið úr landi með Norrænu í síðustu viku.

Landsframleiðsla á mann hefur staðið í stað á Íslandi í sjö ár. Aðalhagfræðingur Samtaka iðnarins segir að bæta þurfi samkeppnishæfni Íslands til að snúa þróuninni við.

Dregið var í umspil fyrir heimsmeistaramót kvenna í fótbolta í morgun. Ísland mætir Króatíu í fyrri umferðinni og annað hvort Portúgal eða Norður-Írlandi í þeirri seinni komist liðið áfram.

Daglegur þáttur um stór og lítil fréttamál í umsjón Inga Freys Vilhjámssonar og Ingvars Þórs Björnssonar.

Svisslendingar höfnuðu því í þjóðaratkvæðagreiðslu á sunnudaginn að setja takmörk á íbúafjölda landsins, þannig að ekki mættu fleiri búa þar en tíu milljónir. Rætt er við Ólaf Margeirsson, hagfræðing í Sviss, um atkvæðagreiðsluna og hugmyndina.

Bryndís Björgvinsdóttir setur upp garðhanskana.

Í þáttunum er fræjum sáð og fróðleik um hvers kyns gróður mokað upp. Fjallað er um garða, skóga, umhirðu og græn svæði – og ekki síst gæðastundirnar í náttúrunni.

Í lokaþætti þáttaraðarinnar er fjallað um sögufræg tré en einnig gróður sem garðfuglar geta notið góðs af. Rætt er sérstaklega um hlíðaramal í samhengi við fuglafóðrun en runninn hefur einnig notið vinsælda hjá mönnum. Meginþorri þáttarins fjallar um sögufræ tré en staldrað er við Schierbeck-reyninn sem er silfurreynir og finna má í Fógetagarðinum við Aðalstræti. Þá er einnig rætt um gljámispil sem stóð þar og er einnig kenndur við Schierbeck landlækni. Að lokum er kastljósinu beint að vesturbæjarvíði og sögu hans sem er hvergi nærri lokið.

Viðmælendur: Ragna Árnadóttir, Magnús Björnsson, Steinar Björgvinsson og Þráinn Hauksson.

Umsjón: Una Margrét Jónsdóttir.

Á æskuárum sínum var tékkneski tónsmiðurinn Antonín Dvorák ástfanginn af leikkonunni Josefinu Cermakovu, en hún endurgalt ekki ást hans. Dvorák veitti ást sinni útrás í söngvaflokknum "Kýprusviðir". Síðar hreifst hann af Önnu, systur Josefinu, og kvæntist henni. Árið 1894 var hann að semja sellókonsert sinn í h-moll þegar hann frétti að Josefina mágkona hans væri dauðveik. Þessi sorgarfregn hafði mikil áhrif á hann og hann bætti við þriðja kafla konsertsins stefi úr lagi sem Josefina hafði haldið upp á. Með Önnu eignaðist Dvorák níu börn, þar á meðal dótturina Otilie sem giftist nemanda Dvoráks, Josef Suk. Otilie lék á píanó og samdi nokkur lög, en hún dó ung. Í þættinum verða fluttir söngvar úr söngvaflokknum "Kýprusviðir" eftir Dvorák, lokaþáttur sellókonsertsins í h-moll, kafli úr svítunni "Ævintýri" eftir Josef Suk og tvö píanólög eftir dóttur Dvoráks, Otilie Dvorákovu, sem hér Otilie Sukova eftir að hún giftist.

Einstaklingar héðan og þaðan leika tónlist að eigin vali í þáttaröð frá vetrinum 2013-2014

Einstaklingar héðan og þaðan leika tónlist að eigin vali í þáttaröð frá vetrinum 2013-2014

Þátturinn var fyrst á dagskrá 10. maí 2014.

Umsjón: Jón Óskar Hafsteinsson

Jón Óskar leikur tónlist að eigin vali.

Útvarpsfréttir.

Þáttur fyrir áhugafólk um listir og menningu. Ljósi varpað á það sem efst er á baugi hverju sinni, menningin nær og fjær skoðuð frá ólíkum sjónarhornum og skapandi miðlar settir undir smásjána.

Umsjón: Halla Harðardóttir og Melkorka Ólafsdóttir.

Við hugum að nýrri tónlistarhátíð í Hveragerði sem verður sett þann 26.júní næstkomandi. Hverafugl kallast ný hátíð sem sett verður í Hveragerði í næstu viku. Þar hafa listrænir stjórnendur, þau Halldór Smárason, Ingibjörg Ýr Skarphéðinsdóttir og Lilja María Ásmundsdóttir stefnt saman tónlistarfólki úr ólíkum kimum tónlistarsenunnar. Hátíðin hefur verið lengi í undirbúningi með heimafólki og hluti efnisskránnar er tónlist tengd svæðinu en tónleikar munu einnig spretta upp á óvæntum stöðum um bæinn. Við ræðum við Ingibjörgu Ýr í þættinum.

Arnhildur Pálmadóttir var útnefnd borgarlistamaður Reykjavíkur þetta árið við hátíðlega athöfn í Höfða í gær, og mun það vera í fyrsta sinn sem arkitekt hlotnast sá heiður. Við höfum átt nokkur góð samtöl hér í þættinum við Arnhildi í gegnum tíðina, og við rifjum upp brot úr einu slíku.

Stomp Clap Hey er hugtak yfir tónlistarfyrirbæri sem netverjar keppast nú um að skilgreina sem og að stimpla tiltekna listamenn með. Þetta á við um tónlist sem sækir í akústísk hljóðfæri, kassagítara, kontrabassa, bongótrommur, tambúrínur og þar fram eftir götunum og einkennast lög, sem tilheyra þessari tónlistarstefnu, gjarnan af stappi, klappi og samsöng þar sem orðið hey er kallað inn í tónlistina. Við tökum tónlistarfræðinginn Arnar Eggert Thoroddsen tali um þessa nýju en á sama tíma gömlu tónlistarstefnu.

Popp og pólitík

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.

Lagið Midnight Sun með Zöru Larsson kom út í fyrra á samnefndri plötu, en nýtur enn þvílíkra vinsælda þetta sumarið. Við kryfjum þetta lag sænsku poppprinsessunar undir dyggri leiðsögn Friðriks Margrétar Guðmundssonar.

Svo fáum við pistil sendan með flugi frá París, Einar Már Jónsson, rithöfundur, segir frá merkum manni. Marc Bloch var afkastamikill fræðimaður en á miðjum aldri tók hann svo þátt í frönsku andspyrnuhreyfingunni. Hann á sér því merka ævi sem Einar Már rekur í þætti dagsins.

Fréttir

Fréttir og fréttaskýringar í útvarpi, þar sem kafað er dýpra í málin, þau sett í stærra samhengi og skýringa leitað.

Viðvera Bandaríkjahers í Evrópu verður endurskoðuð á næstu sex mánuðum, sagði Pete Hegseth varnarmálaráðherra Bandaríkjanna á ráðherrafundi NATO í Brussel í morgun. Og hann kom kyrfilega á framfæri óánægju stjórnvalda í Washington með viðbrögð evrópskra aðildarríkja, þegar hernaðurinn gegn Íran hófst í byrjun febrúar.

Fulltrúar þriggja sveitarfélaga á Vesturlandi og Vestfjörðum funduðu með innviðaráðherra í dag um siglingar Breiðafjarðarferjunnar Baldurs til Vestmannaeyja. Bæjarstjórinn í Vesturbyggð segir það hafa valdið miklu tjóni að missa Baldur úr siglingum yfir Breiðarfjörð og mögulega hafi Vegagerðin og ráðuneytið vanmetið áhrifin af þeirri ákvörðun.

Upplýsingaóreiðan var til umræðu á stórri ráðstefnu í Reykjavík í dag, sem bar yfirskriftina: „Lýðræði á tímum upplýsingaóreiðu.“ Þar kom fram að smæðin hér á landi hjálpar til við að sporna við því að óprúttnir aðilar komi villandi upplýsingum til fólks, en sífellt erfiðara verður þó að greina á milli réttra og rangra upplýsinga. Íslendingar þurfi að læra af reynslu annarra ríkja.

Nokkur vel valin lög

frá Veðurstofu Íslands

Dánarfregnir.

Hljóðritun frá tónleikum Kammermúsíkklúbbsins sem fram fóru 3. maí í Norðurljósum, Hörpu.

Strokkvartettinn Siggi ásamt Emilíu Rós Sigfúsdóttur flautuleikara, óbóleikaranum Juliu Hantschel og píanóleikaranum Mathias Susaas Halvorsen fluttu verk eftir Wolfgang Amadeus Mozart, Veronique Vöku, Benjamin Britten og Johannes Brahms á lokatónleikum 69. starfsárs klúbbsins.

Á efnisskrá:

-Flautukvartett í D-dúr, K. 285 eftir Wolfgang Amadeus Mozart.

-ROF eftir Veronique Vöku - frumflutningur.

-Fantasíukvartett fyrir óbó og strengi eftir Benjamin Britten.

-Píanókvintett í f-moll op. 34 eftir Johannes Brahms.Flytjendur

Umsjón: Arndís Björk Ásgeirsdóttir.

Bryndís Björgvinsdóttir setur upp garðhanskana.

Í þáttunum er fræjum sáð og fróðleik um hvers kyns gróður mokað upp. Fjallað er um garða, skóga, umhirðu og græn svæði – og ekki síst gæðastundirnar í náttúrunni.

Í lokaþætti þáttaraðarinnar er fjallað um sögufræg tré en einnig gróður sem garðfuglar geta notið góðs af. Rætt er sérstaklega um hlíðaramal í samhengi við fuglafóðrun en runninn hefur einnig notið vinsælda hjá mönnum. Meginþorri þáttarins fjallar um sögufræ tré en staldrað er við Schierbeck-reyninn sem er silfurreynir og finna má í Fógetagarðinum við Aðalstræti. Þá er einnig rætt um gljámispil sem stóð þar og er einnig kenndur við Schierbeck landlækni. Að lokum er kastljósinu beint að vesturbæjarvíði og sögu hans sem er hvergi nærri lokið.

Viðmælendur: Ragna Árnadóttir, Magnús Björnsson, Steinar Björgvinsson og Þráinn Hauksson.

frá Veðurstofu Íslands

Um litróf mannlífsins. Okkur er ekkert mannlegt óviðkomandi. Alla virka daga milli kl. 11-12 á Rás 1.

netfang: [email protected]

Umsjón: Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson.

Á mánudaginn var alþjóðadagur vitundarvakningar um ofbeldi gegn öldruðum af því tilefni kom varaformaður Landssambands eldri borgara, Sigurður Ágúst Sigurðsson, í þáttinn í dag. Hlutfall einstaklinga 60 ára og eldri mun aukast um tæp 40% á heimsvísu frá 2019-2030 og ofbeldi gegn öldruðum er vanmetið og getur birst í margvíslegri mynd. Sigurður sagði okkur betur frá þessu í þættinum í dag.

Una Emilsdóttir er sérnámslæknir í atvinnu og umhverfislæknisfræði og er við nám og störf í Danmörku. Una segir mikilvægt að vera upplýstur neytandi og að það skipti máli að forðast skaðleg efnaáhrif á líkama og húð með þekkinguna að vopni. Við heyrðum í Unu í dag og forvitnuðumst til dæmis um hvað atvinnu- og umhverfislæknisfræði felur í sér.

Svo kom Jónatan Garðarsson til okkar og hélt áfram að fræða okkur um íslenskt tónlistarfólk og í dag var komið að KK eða Kristjáni Kristjánssyni saxófónleikara, en hann er kunnastur fyrir hljómsveit sína KK sextettinn sem hann starfrækti í um fimmtán ára skeið. Sveitin var vinsælasta danssveit landsins og með henni sungu þekktir söngvarar, til dæmis Ragnar Bjarnason og Ellý Vilhjálms.

Tónlist í þættinum í dag:

Í bláum skugga / Stuðmenn (Sigurður Bjóla Garðarsson)

Á Mallorca / South River Band (Ólafur Þórðarson, texti Helgi Þór Ingason)

Lukta-Gvendur / Alfreð Clausen, Sigrún Jónsdóttir og KK sextett (N. Simon, texti Eiríkur Karl Eiríksson)

9:20 Special / KK sextett (J. Palmer, Earle Warren & W. Engwick)

UMSJÓN: GUNNAR HANSSON OG GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR

Popp og pólitík

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.

Lagið Midnight Sun með Zöru Larsson kom út í fyrra á samnefndri plötu, en nýtur enn þvílíkra vinsælda þetta sumarið. Við kryfjum þetta lag sænsku poppprinsessunar undir dyggri leiðsögn Friðriks Margrétar Guðmundssonar.

Svo fáum við pistil sendan með flugi frá París, Einar Már Jónsson, rithöfundur, segir frá merkum manni. Marc Bloch var afkastamikill fræðimaður en á miðjum aldri tók hann svo þátt í frönsku andspyrnuhreyfingunni. Hann á sér því merka ævi sem Einar Már rekur í þætti dagsins.