Dreifikerfi

Mynd með færslu

Hvar ert þú? – við erum þar

Ríkisútvarpið er eign allra landsmanna og það er starfsfólki mikið kappsmál að eigendurnir – almenningur – hafi greiðan og góðan aðgang að dagskrá RÚV í sjónvarpi, útvarpi og á vef. Af þessum sökum hefur Ríkisútvarpið áratugum saman rekið eigið dreifikerfi. Dreifikerfið hefur verið byggt upp með ærnum tilkostnaði í marga áratugi af fámennri þjóð í víðáttumiklu og hrjóstrugu landi. Það er til marks um takmarkalitla bjartsýni Íslendinga að á sínum tíma skuli hafa verið lagt upp í þessa metnaðarfullu vegferð en landsmenn hafa sannarlega uppskorið í samræmi við fjárfestinguna.

Þeir sem búa utan þéttbýlis og þeir sem ferðast um landið vita að útsendingar RÚV nást misjafnlega vel eftir landssvæðum en sífellt er unnið að þéttingu og úrbótum á hinu viðamikla dreifikerfi. Ætíð er kappkostað að bregðast við eins fljótt og auðið er þegar útsendingarbúnaður bilar, gjarnan vegna óveðurs. Að auki er nú að störfum hópur sem vinnur heildstæða stefnumörkun til framtíðar í dreifingarmálum Ríkisútvarpsins. Hátæknibúnaður er ekki alltaf vel til þess fallinn að standa af sér íslenskan vetur og því eru tæknimenn ávallt í viðbragðsstöðu, undir það búnir að gera við búnað sem veturinn leikur grátt.

Um árabil hefur markmiðið verið að ná til a.m.k. 99,8% þjóðarinnar. Útsendingar Ríkisútvarpsins nást víða þar sem engar aðrar útsendingar nást. RÚV stenst þar ekki einungis samanburð við systurstöðvar í nágrannalöndunum heldur gerir gott betur en þær. Að mati stjórnenda danska útvarpsins, DR, er til dæmis meira en nóg að ná til 97% Dana og má þó vera nokkuð ljóst að þar er kostnaðurinn við dreifikerfið umtalsvert minni en hér á landi, þar sem Danmörk er minni og landslagið ekki hindrun fyrir útsendingarmerkið. Útvarpsgjaldið sem innheimt er á hvern íbúa í Danmörku er þó svipað að krónutölu og óskert útvarpsgjald á Íslandi.

Dreifikerfi Ríkisútvarpsins hefur tvíþætt hlutverk, í fyrsta lagi að miðla þeirri fjölbreyttu dagskrá sem í boði er til landsmanna en auk þess er dreifikerfi RÚV mikilvægur hlekkur í almannavörnum þjóðarinnar. Dreifikerfi Ríkisútvarpsins er gríðarlega víðfeðmt, með tæplega tvö hundruð FM-senda, tvo langbylgjusenda, hátt í hundrað sjónvarpssenda og gervihnattarútsendingar auk nýs stafræns dreifikerfis. Til þess að ná jafnstórum hluta landsmanna og RÚV stefnir að þarf þetta til. Hlutar þessa kerfis eru hins vegar komnir til ára sinna og tækninni hefur fleygt fram. Nú í byrjun ársins 2015 opnaði RÚV í samstarfi við Vodafone nýtt stafrænt dreifikerfi fyrir sjónvarp, þar sem RÚV getur sent út á tveimur sjónvarpsrásum auk tveggja útvarpsrása í meiri gæðum en hingað til hafa þekkst. Með þessu nýja kerfi opnast möguleikar fyrir íbúa um land allt til að nálgast aðrar sjónvarpsstöðvar í gegnum viðbótarrásir. Þessu til viðbótar er nú að störfum hópur sem á að móta heildstæða framtíðarstefnu um frekari uppbyggingu dreifikerfisins. Með þessu er stigið stórt framfaraskref og almenningi boðin betri þjónusta en verið hefur.

Til þess að tryggja þjónustu við landsmenn sem treysta ekki síst á RÚV þegar mikið liggur við er þó ljóst að Ríkisútvarpið þarf áfram að verja dágóðum hluta tekna sinna af útvarpsgjaldinu í viðhald og frekari uppbyggingu dreifikerfisins. Þessu verki lýkur aldrei – alltaf má gera betur.

Allar upplýsingar um dreifikerfi RÚV og svör við algengustu spurningum má nálgast hér á hjálparvefnum. Hér á OKKAR RÚV birtum við jafnóðum þjónustutilkynningar um stöðu mála á hinum ólíku sendum víða um land. Auk þess sem hringja má í þjónustu­síma Vodafone 1414 og 515-3000.

 

Sjónvarpið er stafrænt

Mikil tímamót urðu þann 2.febrúar 2015 í dreifingu sjónvarps á Íslandi.  Þá varð öll dreifing sjónvarpss stafræn sem þýðir stjórbætta þjónustu um land allt. Nýja dreifikerfið nær til yfir 99,9% heimila á landinu og þýðir betri myndgæði og aukna þjónustu fyrir þúsundir heimila. Nánari upplýsingar um tímamótin er að finna hér.

Stafrænu útsendingarnar eru á UHF sviði. Þar sem nýja, stafræna merkið er sterkt, einkum nálægt sendi, er hægt að nota VHF loftnet áfram en mælt er með að notast sé við UHF loftnet – greiður – til móttöku á UHF sendingum.

Til að ná stafrænum útsendingum þarf í fæstum tilvikum aukabúnað og ekki er þörf á nýjum loftnetssnúrum því stafræna merkið fer um sama koparvír (coax-loftnetssnúru) og notaður hefur verið fyrir hliðræna merkið til þessa. 

Þorri sjónvarpstækja sem hefur verið seldur á Íslandi undanfarin ár styður útsendingarstaðalinn DVB-T og nýjustu tækin DVB-T2. Þeir sem eiga eldri tæki (t.d. túbusjónvörp eða eldri flatskjái) þurfa hins vegar að kaupa stafræna móttakara sem fást víða.  Þeir sem það kjósa geta leigt sér myndlykla hjá Vodafone og Símanum, en bæði fyrirtækin dreifa sjónvarpsstöðvum RÚV á sínum kerfum.

Sjá allt um stafrænt sjónvarp hér

FM-sendingar útvarps

Smelltu á myndina til að fá stærri mynd.

FM sendingar

MHz

MHz

Reykjavík

Rás 1

Rás 2

*Vatnsendi

93,5

90,1

Gullbringu- og Kjósarsýsla

Rás 1

Rás 2

*Skálafell við Esju

92,4

99,9

Þorbjörn við Grindavík

98,2

95,0

Sandgerði

98,2

95,0

Vesturland

Rás 1

Rás 2

*Miðhús, Girðisholti, Mýrum

92,9

 

Borgarnes

97,2

90,5

Þjóðólfsholt, Borgarfirði

 

88,3

Fróðárheiði

 

95,3

Tjaldanes, Saurbæ

88,5

102,9

Grundarfjörður símstöð

100,3

102,4

Hreimsstaðir, Norðurárdal

98,3

89,3

Stórholt

105,7

94,5

Skáneyjarbunga

89,8

95,3

Kambsnes, Búðardal

92,5

89,9

Rauðamelskúla

94,8

104,1

*Borgarland, Stykkishólmi

88,0

96,3

Akurtraðir, Grundarfirði

99,4

91,5

Grundarfjörður símstöð

100,3

102,4

Vallnaholt, Ólafsvík

98,6

90,5

Vestfirðir

Rás 1

Rás 2

Reykhólar

97,4

93,2

Patreksfjörður

98,5

89,5

Þinghóll, Tálknafirði

99,5

93,6

Haganes, Bíldudal

91,9

98,9

Sandfell, Dýrafirði

90,4

95,8

Holt, Önundarfirði

87,9

91,6

Þverfjall, Breiðadalsheiði

94,2

99,9

Kleif, Súgandafirði

90,9

96,0

Bolungarvík

93,5

87,7

Arnarnes við Ísafjörð

89,0

96,5

Súðavík

94,7

88,3

Bæir, Snæfjallaströnd

99,0

91,5

Ögurnes

92,9

99,5

Nauteyri

95,3

105,1

Hátungur

95,9

105,5

Kvíafell (áætlað fljótlega)

(100,1)

(87,7)

Hólmavík

98,2

92,1

Ennishöfði

 

101,4

Norðurland vestra

Rás 1

Rás 2

Hvítabjarnarhóll, Hrútafjarðarhálsi

95,1

90,3

*Hnjúkar við Blönduós

89,1

95,5

Víðihlíð

93,0

98,0

Skriða Vatnsdal

93,5

97,3

Tungunesmúli, Blöndudal

92,5

99,7

Bólstaðarhlíð, Svartárdal

97,4

93,2

*Þrándarhlíðarfjall, Skagafirði

102,7

88,4

*Hegranes, Skagafirði

90,6

98,8

Hjaltadalur

99,9

92,4

Sléttahlíð, Glæsibær

88,0

95,8

Fell, Straumnes

94,5

91,9

Haganesvík, Neðra-Haganes

97,5

89,0

Hvanneyrarskál, Siglufirði

99,0

88,7

Norðurland eystra

Rás 1

Rás 2

Öxnhóll, Hörgárdal

94,3

90,4

Öxnadalsheiði

99,3

100,5

Bægisá, Öxnadal

88,9

97,2

*Vaðlaheiði

91,6

96,5

Akureyri 94,5 99,5

Skipalón, Eyjafirði

88,3

100,1

Háls, Eyjafjarðardalir

95,0

88,5

Fnjóskadalur Háls

103,6

100,3

Hóll, Dalvík

90,3

100,9

Burstabrekkueyri, Ólafsfirði

90,5

94,5

Hrútey við Goðafoss

99,8

90,4

Halldórsstaðir, Bárðardal

93,5

96,9

Gvendarstaðir

98,4

91,0

Skollahnjúkur, Fljótsheiði

87,7

95,5

Húsavíkurfjall

97,3

94,6

Skógarhlíð við Námaskarð

99,0

89,5

Auðnir, Laxárdalur 93,7  

Auðbjargarstaðir, Öxarfirði

90,7

93,6

Viðarfjall, Melrakkasléttu

88,1

96,1

Kópasker

101,3

88,7

Raufarhöfn

91,1

99,1

Heiðarfjall, Langanesi

94,3

 

Bakkafjörður

91,5

101,5

Austfirðir

Rás 1

Rás 2

Holt A-Skaft.

88,5

99,5

Borgarhöfn, Hestgerði

97,3

 

Höfn í Hornafirði

89,2

93,1

Almannaskarð

90,3

104,8

Byggðaholt, Lóni

97,5

91,1

Ósnes, Álftafirði

99,5

 

Bóndahóll, Djúpavogi

93,5

98,0

Staðarborg, Breiðdal

93,6

97,2

Stöðvarfjörður

96,0

92,7

Grænanípa, Hafnarnesi

91,5

 

Merkigil, Fáskrúðsfirði

95,1

98,2

Borgarfell, Reyðarfirði

89,1

92,3

Hólmaháls, Eskifirði

90,4

96,5

Skuggahlíð, Neskaupstað

91,0

97,4

Seyðisfjörður

95,0

97,8

*Gagnheiði

99,8

87,7

Hjarðarhóll, Fljótsdal

95,5

92,0

Surtarkollur, Jökuldal

91,2

97,2

Háurð, Jökuldal

90,5

94,0

Hamar, Borgarfirði eystra

90,5

97,7

Hraunalína, Vopnafirði

93,5

97,4

Suðurland

Rás 1

Rás 2

Selfoss

104,3

106,6

*Auðsholt, Ölfusi

91,3

95,3

Þorlákshöfn

89,5

104,0

*Klif, Vestmannaeyjum

97,1

88,1

Langholt, Hreppum

98,7

94,1

Búrfell 105,7 102

Vík í Mýrdal

91,2

95,6

Skaftártunga I

89,1

 

Skaftártunga II

93,4

 

*Háfell, austan Víkur í Mýrdal

93,8

98,7

Hátún, Landbroti

88,0

92,4

 

 

 

* = aflmeiri stöðvar

 

 

Að jafnaði draga FM-sendingar aðeins rúmlega í sjónlínu. Þess vegna er móttaka þeirra háð afstöðu sendis og viðtækis og landslaginu á milli.
Aflmeiri stöðvar, í meiri hæð en aðrar staðbundnari stöðvar, eru merktar með stjörnu. Að jafnaði má búast við, að þær geti heyrst lengra, sérstaklega á fjöllum sem nálgast sjónlínu við sendistaðinn. Þannig má heyra Skálafellssendinn víða á fjöllum á vestanverðu landinu, Gagnheiði á Austfjörðum og Vaðlaheiði fyrir norðan. Einnig getur langdrægni verið góð yfir sjó, t.d. heyrist Vatnsendastöðin á sunnanverðu Snæfellsnesi og Stykkishólmur á sunnanverðum Vestfjörðum.

Langbylgjan tryggir öryggi

Mynd með færslu
Aðstæður á Íslandi og umhverfis landið kalla á öryggi í útvarpssendingum. Með uppbyggingu langbylgjustöðvanna til hliðar við FM-kerfið er tryggt að dagskrárefni Ríkisútvarpsins, veðurfregnir og önnur áríðandi boð berist um landið allt, inn á hálendið og á haf út.
 
Hlutverk langbylgjusendinganna eru aðallega þríþætt: Langbylgjan hefur mikla yfirburði í langdrægni út á fiskimiðin, miðað við FM sendingar. Langbylgjan er varaleið þegar bilanir verða í FM kerfinu og langbylgjan fyllir í göt í dreifingu FM til landsins upp til dala og fjalla og hefur samfellda viðtöku í bifreiðum langar vegalengdir.
 
Ríkisútvarpinu hafa borist staðfestingar á móttöku frá Færeyjum, Írlandi, Þýskalandi, Hollandi og austurströnd Bandaríkjanna. Áhafnir á íslenskum skipum hafa heyrt sendingarnar í Smugunni og á Flæmska hattinum.
 
 

 Á langbylgjunni er í boði úrval dagskrár Rásar 1 og Rásar 2. 

Mánudagar, fimmtudagar og föstudagar Þriðjudagar og miðvikudagar Laugardagar og sunnudagar
00:00 - 06:25  Rás 2 00:00 - 06:25  Rás 2 00:00 - 06:25  Rás 2
06:25 - 09:00  Rás 1&2 (samtengt) 06:25 - 09:00  Rás 1&2 (samt) 06:25 - 09:00  Rás 1
09:00 - 10:00  Rás 2 09:00 - 10:00  Rás 2 09:00 - 10:00  Rás 2
10:00 - 10:17  Rás 1 10:00 - 14:00  Rás 1 10:00 - 10:17  Rás 1
10:17 - 12:20  Rás 2   10:17 - 12:20  Rás 2
12:20 - 14:00  Rás 1   12:20 - 13:00  Rás 1
14:00 - 18:00  Rás 2 14:00 - 18:00  Rás 2 13:00 - 18:00  Rás 2
18:00 - 19:00  Rás 1 18:00 - 19:00  Rás 1 18:00 - 19:00  Rás 1
19:00 - 22:00  Rás 2 19:00 - 22:00  Rás 2 19:00 - 22:00  Rás 2
22:00 - 22:20  Rás 1 22:00 - 22:20  Rás 1 22:00 - 22:20  Rás 1
22:20 - 00:00 Rás 2 22:20 - 00:00 Rás 2 22:20 - 00:00  Rás 2
 
Til þess að kostir langbylgjusendinga skili sér að fullu til útvarpshlustenda, er nauðsynlegt að þeir eigi og noti viðtæki með langbylgjusviði á heimilum, í farartækjum og sem hluta af ferðabúnaði og kunni að skipta fyrirvaralaust á milli FM og langbylgju eftir því sem þörf kann að gerast. 
Langbylgjustöðvarnar á Gufuskálum og Eiðum þjóna nú landinu öllu og miðum. Sendirinn á Gufuskálum, 300 kW að afli, var formlega tekinn í notkun 8. september 1997, og sendirinn á Eiðum, 100 kW, var formlega tekinn í notkun 18. nóvember 1999. Fljótlega eftir að útsendingar hófust frá nýju langbylgjustöðvunum kom í ljós mun meiri langdrægni en frá eldri stöðvum. Langbylgjustöðin á Gufuskálum sendir á 189 kHz og Eiðum á 207 kHz.

Netútvarpsstreymi

Eftirfarandi slóðir má nota til að ná útvarpsstraumum RÚV með netútvörpum.

Rás 1:

http://3.efstaleiti.rs.ruv.is/ras1.ruv.is
mms://3.efstaleiti.rs.ruv.is/ras1.ruv.is

Rás 2:

http://3.efstaleiti.rs.ruv.is/ras2.ruv.is
mms://3.efstaleiti.rs.ruv.is/ras2.ruv.is

Rondó:

http://3.efstaleiti.rs.ruv.is/rondo.ruv.is
mms://3.efstaleiti.rs.ruv.is/rondo.ruv.is

Athugið!

Mörg netútvörp taka stöðvar frá þriðja aðila, t.d. vefsíðum sem miðla útvarpsstöðvum. RÚV getur ekki tekið ábyrgð á skráningum stöðva og þjónustu við allar þær fjölmörgu síður sem bjóða þessa þjónustu á netinu. Vefdeild RÚV er þó reiðubúin til þess að aðstoða notendur við skráningar útvarpsstöðva okkar á slíkar síður sé þess óskað. Notendum er þá bent á að hafa samband við vefdeild með því að senda póst á netfangið webmaster@ruv.is

Gervihnattadreifing

Mynd með færslu
 Mynd: Shutterstock

Um nokkurra ára skeið hafa stjórnvöld staðið fyrir stafrænni hljóðvarps- og sjónvarpsútsendingu dagskrár RÚV um gervihnött en nú liggur fyrir að þessum útsendingum verður hætt í upphafi ársins 2015.

Frá árinu 2007 hafa útsendingar verið aðgengilegar á grundvelli samnings stjórnvalda við Telenor sem gerður var í kjölfar útboðs á vegum Fjarskiptasjóðs. Útsendingin hefur einkum verið ætluð sjófarendum og íbúum á svæðum þar sem móttökuskilyrði hafa verið erfið. Samningurinn var upphaflega gerður til þriggja ára en hefur verið framlengdur þrisvar um eitt ár í senn. Síðan þá hefur verið veitt fjármagn á fjáraukalögum til að endurnýja samninginn við Telenor og auk þess lögðu nokkur ráðuneyti til framlög til málsins. Útsendingarnar hafa verið á vegum stjórnvalda en Ríkisútvarpið hefur aðstoðað við framkvæmd og hvatt til þess að áfram verði boðið upp á þessa þjónustu. 

Um hríð hefur legið fyrir að fjármagn til þessara útsendinga væri á þrotum og leitað hefur verið leiða til að tryggja þær til framtíðar. Árlegur kostnaður vegna gervihnattarútsendinganna er um 40 m.kr. Þess má geta að Bjarni Benediktsson, fjármálaráðherra, sagði í viðtali við RÚV í júní síðastliðnum að tryggja yrði fjármagn fyrir varanlega lausn enda litu stjórnvöld á það sem ákveðinn þátt í grunnþjónustu Ríkisútvarpsins að koma efni til sjófarenda og á svæði þar sem móttökuskilyrði væru erfið. Í framvarpi til fjáraukalaga fyrir árið 2014 lagði fjármálaráðherra til að hækka fjárframlag ríkisjóðs til málsins um 10 m.kr. aukalega, eða alls 40 m.kr. til að halda útsendingum út árið. Auk þess sem á árinu 2015 skuli fundinn varanleg lausn á málinu þar sem útboðsskilmálar geri ráð fyrir að einungis sé hægt að framlengja samninginn við Telenor út árið 2014. Alþingi að hafnaði hins vegar tillögu fjármálaráðherra í fjáraukalögum fyrir árið 2014. Fjármagn til gervihnattarútsendinga er því á þrotum og samningur við Telenor um útsendingar rennur út um áramót. Þeir sem treyst hafa á gervihnattarmerkið munu því þurfa að leita annarra leiða á nýju ári.

RÚV rekur víðfemt dreifikerfi og skömmu eftir áramót lýkur uppbyggingu nýs, stafræns dreifikerfis sem leysir eldra kerfi af hólmi. Nýja kerfið á að ná til 99,8% landsmanna. Gervihnattarútsendingarnar eru ekki hluti dreifikerfis RÚV heldur þjónusta sem Fjarskiptasjóður kom á laggir, án aðkomu Ríkisútvarpsins. 

Stillingar:
Satellite: Thor 5
Transponder: C12
Downlink frequency: 11389 MHz
Downlink polarisation: Horisontal
Symbol rate: 24,5 Msym/sec
Forward Error Correction: 7/8
DVB-S, QPSK