Bjargar rappið íslenskunni?

Chase
 · 
Hiphop
 · 
JóiPé
 · 
rapp
 · 
Tónlist
 · 
Úlfur úlfur
 · 
Menningarefni
 · 
Samfélagið

Bjargar rappið íslenskunni?

Chase
 · 
Hiphop
 · 
JóiPé
 · 
rapp
 · 
Tónlist
 · 
Úlfur úlfur
 · 
Menningarefni
 · 
Samfélagið
Mynd með færslu
10.09.2017 - 08:31.Þórhildur Guðrún Ólafsdóttir.Samfélagið
Stundum heyrist það viðhorf að íslenskt rapp sé óskiljanlegt, framburður orða afkáralegur og mál- og hljóðfræðireglur allar virtar að vettugi. Raunin er hins vegar sú að rappið er mögulega bjargvættur íslenskrar tungu.

Iris Edda Nowenstein, doktorsnemi í málvísindum og talmeinafræðingur, og Anna Sigríður Þráinsdóttir, málfarsrauðunautur RÚV, eru sammála um að í rappi sé tungumálinu beitt af skapandi krafti og hugmyndaauðgi sem heilli yngstu kynslóðir Íslendinga.

Anna Sigríður
 Mynd: ÞÓL  -  RÚV
Anna Sigríður og Iris Edda rýndu í tengsl málvísinda við íslensku rappsenuna í Samfélaginu á Rás 1.

Iris telur að ný og spennandi framburðarmynstur birtist í íslensku rappi og sýni hvernig tónlistin hefur tekið tungumálið í sína þjónustu. Hún tekur dæmi úr laginu „Ég vil það“ með JóaPé og Chase. Þar heyrist JóiPé syngja um að hann sé „slaggur að njódda og livva“ í merkingunni að hann sé slakur að njóta og lifa. „Hann lengir samhljóðið og minnkar þar af leiðandi lengdina á sérhljóðinu. Með því að skoða þetta í málfræðilegu samhengi er hægt að átta sig á því hvað þetta er snjallt,“ segir Iris. Allt snúist þetta um takt og hrynjandi sem sé rapptónlistinni mikilvæg. „Það er ekki endilega áhersla á að koma innihaldinu skýrt til skila, þetta snýst meira um hrynjandina og að nota tungumálið sem hluta af tónlistarsköpuninni,“ segir Iris Edda.

Anna Sigríður bendir á að í óperusöng sé algengt að söngvarar lengi sérhljóðin til að þjóna laginu. Rappið sé annars konar listform en „þetta er sama hugsun á öðrum forsendum.“

Iris Edda tekur annað dæmi úr rappstíl Arnars Freys úr hljómsveitinni Úlfur Úlfur.

„Stílinn hans er magnaður og það er hægt að setja hann í málfræðilegt samhengi...Eitt af því sem hann gerir er að koma í veg fyrir það sem er kallað hljóðgap, þar sem tvö sérhljóð mætast án þess að renna saman. Þá kemur oft hik sem er ekki gott fyrir hrynjandi,“ segir Íris og bendi á að í bragfræði sé stundum reynt að koma í veg fyrir slíkt hið sama.

„Arnar notar mikið gómmælt lokhljóð og stöðvar þannig loftstreymið í smá stund. Lokhljóð eru andstaða við sérhljóð; sérhljóð eru rödduð, lokhljóð minnst rödduð. Þannig verður til mótvægi sem þjónar hrynjandinni.“ Anna Sigríður bendir á að Arnar Freyr loki líka fyrir önghljóð, en þeim fylgi loftstraumur og röddun. „Já og hann lokar líka fyrir nefhljóð og sveifluhljóð,“ segir Íris. „Hann er bara mjög hrifin af lokhljóðum!“

En hjálpar það Arnari Frey til að rappa í hröðum takti? Mögulega segja Anna og Iris. „Hann notar þetta markvisst til að þjóna sínum tilgangi í söng,“ segir Anna Sigríður. „Öldum saman var íslenskan sett inn í ákveðið mót í kveðskap, það voru reglur um hrynjandi, stuðla og rím. Bragarhættirnir eru mismunandi og krefjast mismunandi aðgerða til að koma málinu rétt fyrir. Rapp er bara ný tegund af bragfræði,“ segir hún.

Iris telur íslenska rappara vera gott íslenskufólk. Annars væru þau ekki að rappa. „Maður þarf að vera flinkur í tungumálinu til að beita því svona, þetta er sköpun og ekki fyrir hvern sem er.“ Iris heldur áfram: „Við eigum að vera þakklát fyrir það að þau ákveða að rappa á tungumáli sem hefur lítinn markhóp, þannig séð. Við tölum mikið um það hvernig enskan nær til fleiri og fleiri sviða íslensks málsamfélags. Þegar uppi er staðið er þetta fólkið sem hefur trú á íslenskunni og notar hana til að koma til skila sinni list og ástríðu. Við eigum ekki að taka því sem sjálfsögðum hlut. Þetta er stórt framlag til að viðhalda íslenskunni og halda henni þannig að hún er áhugaverð fyrir unga málnotendur.“

Mynd með færslu
 Mynd: Hilmar Kári Hallbjörnsson  -  Canon Mark 1D X
Rappgrúppan Reykjavíkurdætur á Iceland Airwaves.

 

Anna Sigríður tekur undir þetta: „Ég er mjög hrifin af íslenska rappinu. Það er svo mikil sköpun í því og það er svo frumlegt. Ég er líka mjög hrifin af því að þarna er sungið á nútímaíslensku. Þetta er nýr tónn í íslenskum kveðskap. ... Allir þessir rapparar sem rappa á íslensku, þau eru að flytja tungumálið áfram og gefa því framhaldslíf.“

Iris Edda Nowenstein, doktorsnemi í málvísindum og talmeinafræðingur og Anna Sigríður Þráinsdóttir málfarsráðunautur RÚV voru gestir Samfélagsins á Rás 1 og rýndu í tengsl málvísinda við íslensku rappsenuna.