1.800 milljóna tekjutap sauðfjárbænda

Mynd með færslu
 Mynd: Rúnar Snær Reynisson  -  RÚV
Boðuð lækkun á afurðaverði til sauðfjárbænda í haust þýðir 1.800 milljóna króna launalækkun fyrir stéttina í heild, sem bætist við 600 milljóna launalækkun sem þeir urðu fyrir í fyrra. Útlit er fyrir að birgðir kindakjöts í upphafi sláturtíðar verði allt að 1.000 tonnum meiri en æskilegt væri. Þetta verður hins vegar ekki skýrt með búvörusamningnum sem undirritaður var í fyrra, segir í tilkynningu frá Landssamtökum sauðfjárbænda, sem send var út í kjölfar umfjöllunar RÚV um afkomu bænda í kvöld.

Þar sagði Benedikt Jóhannesson fjármálaráðherra vanda bænda fyrst og fremst liggja í búvörusamningnum. Þessu hafna sauðfjárbændur, sem benda á að áhrifa samningsins sé alls ekki farið að gæta í framleiðslu á kindakjöti, vandinn nú eigi sér aðrar skýringar.

Bent er á að þriðjungur framleiðslunnar sé fluttur á erlenda markaði. Þar hafi sala gengið illa vegna ytri aðstæðna, sem íslenskir bændur ráði engu um. Þarna ráði áhrif viðskiptadeilu Vesturveldanna og Rússa, lokun Noregsmarkaðar sem áður tók við um 600 tonnum af íslensku lambakjöti og hátt gengi íslensku krónunnar langmestu.

Í tilkynningu samtakanna segir að staða sauðfjárbænda sé grafalvarleg og margra mánaða viðræður við stjórnvöld hafi engu skilað. Vinna við endurskoðun búvörusamningsins sé hafin, en brýnt sé að taka á bráðavanda greinarinnar án tafar, segir í tilkynningu samtakanna, annars sé hætt við verulegri byggðaröskun á næstu misserum. 

Tilkynning Samtaka sauðfjárbænda í heild

Alvarlegur byggðavandi í vændum
Fréttatilkynning frá Landssamtökum sauðfjárbænda vegna umfjöllunar um afkomu sauðfjárbænda í fréttum RÚV í kvöld.

Íslenskir sauðfjárbændur horfa fram á þriðjungs lækkun á afurðaverði í haust, í kjölfar nærri 10% lækkunar á síðasta ári. Þessar lækkanir munu koma harkalega niður á sveitum landsins og bitna sérstaklega á yngri bændum. Bændur hafa þegar lagt út í nánast allan kostnað við lambakjötsframleiðslu haustsins og lækkun á afurðaverði er því hrein og klár launalækkun. Þessi launalækkun er 1.800 milljónir króna fyrir stéttina í heild ef hún gengur eftir sem horfir og bætist þá við 600 milljónir sem bændur tóku á
sig í fyrra.
Hringinn í kringum landið er sauðfjárrækt hryggjastykkið í atvinnulífi dreifbýlis. Að auki byggir fjöldi íbúa í þéttbýli afkomu sína á úrvinnslu sauðfjárafurða og þjónustu við bændur. Því er mikilvægt að bændur og stjórnvöld taki höndum saman um lausn vandans hið fyrsta. Þar þarf bæði að horfa til skammtímaaðgerða sem taka á þeim bráðavanda sem nú blasir við en einnig til langs tíma svo koma megi í veg fyrir að svipuð staða komi upp aftur.

Þriðjungur af kindakjötsframleiðslunni er fluttur úr landi og seldur á erlendum mörkuðum. Sú sala hefur ekki gengið sem skyldi að undanförnu vegna ytri aðstæðna sem íslenskir sauðfjárbændur hafa engu ráðið um. Útlit er fyrir að birgðir við upphaf sláturtíðar verði allt að 1.000 tonnum meiri en æskilegt væri. Áhrif af viðskiptadeilu Vesturveldanna og Rússa, lokun Noregsmarkaðar sem áður tók við um 600 tonnum og hátt gengi íslensku krónunnar eru helstu
ástæðurnar. Þá hefur fríverslunarsamninur Íslands og Kína ekki enn verið virkjaður fyrir lambakjöt þótt rúm þrjú ár séu liðin frá undirritun.

Þessi staða er grafalvarleg eins og bændur hafa bent á. Margra mánaða viðræður við stjórnvöld um viðbrögð við aðsteðjandi bráðavanda hafa því miður litlu skilað. Benedikt Jóhannesson fjármála- og efnahagsráðherra hefur sagt að nýgerðum búvörusamningi megi kenna um það hvernig komið er. Enn er áhrifa hans ekki farið að gæta í framleiðslu á kindakjöti. 

Vinna við endurskoðun er hafin og á að ljúka 2019. Að henni koma bændur með opnum hug. Fjármálaráðherra og ríkisstjórnin öll hefur öll færi á að koma sínum áherslum þar að, en hann hefur enn ekki lýst neinu efnislega um þær breytingar sem hann vill sjá. 

Landssamtök sauðfjárbænda hafa mótað vandaða framtíðarsýn til ársins 2027 sem er mikilvægt innlegg í þá vinnu. Mikilvægt er að stjórnvöld og stjórnmálamenn nýti einnig þá vinnu sem nú stendur yfir við endurskoðun búvörusamninga til að leggja fram sína framtíðarsýn.

Eftir sem áður verður að taka á bráðavanda greinarinnar án tafar. Annars er hætt við verulegri byggðaröskun á næstu misserum. Bændur hafa þegar lagt fram fjölda tillagna sem þeir vonast til að stjórnvöld taki afstöðu til. Mikilvægt er að stjórnvöld taki höndum saman með bændum við þetta verkefni.

11. ágúst 2017
fh. Landssamtaka sauðfjárbænda
Oddný Steina Valsdóttir
Formaður Landssamtaka sauðfjárbænda

 

 

Mynd með færslu
 Mynd: Rannsóknamiðstöð Háskólans  -  Landssamtök Sauðfjárbænda
Ævar Örn Jósepsson
Fréttastofa RÚV